31 Mart Vakası Nedir? Harekat Ordusu

31 Mart Vakası Nedir?

31 mart vakası Nedir? Adını o zamanlarda Osmanlı da kullanılan Rumi takvimden alır. Olay Rumi 31 Mart 1325’te, miladi 23 Nisan 1909’da gerçekleşmiştir. 31 Mart Vakası, muhalif gazeteci Hasan Fehmi’nin öldürülmesi üzerine bir halk hareketi olarak başlar. Bir hafta sonra avcı taburlarının ayaklanmasıyla kanlı bir hale bürünür. Sonra da Derviş Vahdeti’nin isyanın başına geçmesiyle irticai bir hareket halini alır.

31 Mart Vakası’nın Nedenleri Nedir?

  • 1908’de İkinci Meşrutiyet’in ilanından sonra Osmanlı büyük toprak kayıpları yaşamıştı. Yunanistan Girit’i kendine bağlamış, işgal halindeki Bosna-Hersek’i Avusturya-Macaristan İmparatorluğu ilhak ettiğini açıklamış, Bulgaristan Prensliği bağımsızlığını ilan etmişti. Bu durumun halkta yarattığı bir hoşnutsuzluk vardı.
  • Kanuni esasi yani anayasa yürürlüğe sokulmuş, meclis açılmış, ittihatçı kadrolar meclisi doldurmuştu. Bu sırada alaylı subaylar ordudan atılıyor, bürokrasiye ittihatçılar kendi kadrolarını yerleştirmeye çalışıyor, normalde askere alınmayan medrese talebelerine askerlik şartı geliyordu.
  • İttihatçıların merkezi Selanik’ti. İstanbul’da o kadar güçlü değillerdi. İstanbul’da birçok muhalif gazete ittihatçıları sert bir şekilde eleştiriyordu. Zaten 31 Mart Vakası’nın fitilini ateşleyen olayda bir gazetecinin faili meçhul bir şekilde öldürülmesiyle başlayacaktı.

Gazeteci Hasan Fehmi Öldürülüyor

31 Mart Vak’ası, ittihatçılara muhalif bir gazeteci Hasan Fehmi Bey’in, Galata Köprüsü üzerinde faili meçhul bir şekilde öldürülmesi üzerine gelişmişti. Herkesin tahmini, bu muhalif gazeteciyi katledenin ittihatçı örgütün fedaileri olduğuydu. Binlerce kişinin katıldığı cenaze töreni, ittihatçılara karşı gövde gösterisi haline geldi. Olaylar giderek büyüdü.

Hasan Fehmi’yi öldüren katilin, milli mücadele döneminde kısa bir süreliğine Ankara Valiliği de yapacak, 1926’da istiklal mahkemelerince idam edilecek Abdülkadir olduğu daha sonra yaygın bir kanaat haline geldi.

Hasan Fehmi

Öldürülen Gazeteci Hasan Fehmi

31 Mart Vakası – Avcı Taburları Ayaklanıyor

2. Meşrutiyet’in ilanından sonra herhangi bir askeri isyana karşı Balkanlar’dan getirilen avcı taburları İstanbul’a, Taşkışla’ya yerleştirilmişti. Ancak ittihatçılara isyan edenler yine bu avcı taburları olacaktı. Hasan Fehmi’nin öldürülmesinden bir hafta sonra, 31 Martta (13 Nisan 1909) avcı taburları ayaklanacaktı.

İsyan gazeteci Hasan Fehmi’nin öldürülmesi üzerine bir halk hareketi olarak başladı. Bir hafta sonra 31 Mart’ta avcı taburlarının ayaklanmasıyla kanlı bir hale büründü. Sonra da Derviş Vahdeti’nin isyanın başına geçmesiyle irticai bir hareket halini aldı. Ayaklanmanın sloganı ”şeriat isteriz ve mektepli zabit istemeyiz” üzerineydi. İstanbul’da 11 gün süren isyan boyunca ittihatçı avı yaşandı. Bazı mektepli subaylar, Adliye Nazırı Nazım Paşa ve Lazkiye Mebusu Arslan Bey isyancılar tarafından öldürüldü.

Harekat Ordusu Kurmayları

Harekat Ordusu Kurmayları

 

Harekat Ordusu

İstanbul’da 31 Mart isyanı çıkınca, ittihatçılar Selanik’te bir ordu toplayıp İstanbul’un üzerine yürümeye karar verdiler. İçinde meşrutiyetin devamını isteyen azınlık halklarına mensup askerlerinde bulunduğu Harekat Ordusuna ismini kurmay başkanı Mustafa Kemal verdi. Mahmut Şevket Paşa’nın komutasında İstanbul’a giren ordu, isyanı sert bir şekilde bastırdı.

Derviş Vahdeti

Volkan gazetesi sahibi Derviş Vahdeti aslen Kıbrıslı, babası ayakkabıcı fakir bir ailenin çocuğuydu. Hafızdı. Garip bir yaşamı olmuştu. İstanbul’dan önce Diyarbakır’da Ziya Gökalp’le tanışıklığı vardı. Bir ara o da ittihatçı cemiyete girmeye çalışmıştı. Ama İstanbul’da çıkardığı Volkan adlı gazeteyle azılı ittihatçı düşmanıydı. İttihadı Muhammediye diye bir cemiyet kurmuştu. Sarığı, cübbesi, gazetesi ile muhafazakar çevrede kendini tanıtmayı başarmıştı. 31 Mart isyanında başı çeken adam oldu.

Harekat ordusunun isyanı bastırması üzerine İstanbul’dan kaçtı. İzmir’de yakalanan Vahdeti yargılandı ve idam edildi. 31 Mart Vakası Nedir? sorusuna umarım cevap olabilmişizdir.

Derviş Vahdeti

Derviş Vahdeti

Enver Paşa Kimdir? Bir Kahramanın Biyografisi

2. Meşrutiyet’in İlanının Önemi ve Nedenleri