9 Madde de Latife Hanım ve Mustafa Kemal Atatürk

1- Latife Hanım’ın Soylu ve Zengin Ailesi

Latife İzmir’in soylu ailesi Uşakizadeler’in büyük kızıydı. Uşakizadeler, aslen Uşaklı olup İzmir’e taşınmışlardı. Buradan Avrupa’ya önce halı satarak başlayan ticaretleri kısa zamanda Söke Ovasının verimli topraklarında yetişen meyveleri satmalarıyla genişledi ve aşırı bir zenginliğe sahip oldular. Bu zenginlik beraberinde farklı bir hayat görüşünü de getirmişti. Batılı tarzda yaşama ve eğitime önem veriyorlardı. Latife’de bu yüzden daha küçük yaşlarda yabancı uyruklu mürebbiyeler, dadılar tarafından yetiştirilmeye başlandı. İngilizce, Fransızca, Almanca ve Latince öğrendi. Amcası Halit Ziya Uşaklıgil’den Arapça ve edebiyat dersleri aldı.

2- Latife’nin Madalyonunda Taşıdığı Resim

Dönemin herhangi bir Fransız gazetesinde Mustafa Kemal resmi

Latife Hanım ve ailesi İzmir’den Fransızlar’ın yardımıyla kaçabilmişlerdi. Her birisi sahte bir Fransız pasaportu alan aile Marsilya’ya giden bir gemiye binecekti. Latife Fransa’dayken işgal altındaki memleketi hakkında yazılan her yazıyı okurdu. Ankara’da Meclis açan, yeni bir hükumet kuran, direnişçilerin başı olan Mustafa Kemal’i de bu sayede gazetelerden tanıyordu. Paşa tüm millete olduğu gibi Latife’ye de ümit kaynağı olmuştu. Latife, Mustafa Kemal’in bir fotoğrafını gazeteden kesip, uğur getirsin diye boynunda taşıdığı kolyesine takmıştı.

Uşakizadeler Fransa’ya göçerken büyükanneleri ömrünün son yıllarını vatanında geçirmek istediğini söyleyip gitmemişti. İşgalin son yıllarında Latife, büyükannesinin hastalığı üzerine İzmir’e tek başına dönecekti.

3- Mustafa Kemal Paşa ve Latife Hanımın İlk Karşılaşmaları

Beyaz Köşk – Günümüz

Karargahını Uşakizadeler’in Beyaz Köşk denilen büyük evinde kuran Mustafa Kemal, evleneceği kadın olan Latife ile burada tanıştı. Birçok dil bilen, Avrupa’yı gezmiş olan, iyi eğitimli, güleç bir kız olan Latife Mustafa Kemal’i etkilemeyi başarmıştı. Mustafa Kemal Paşa, Halide Edip’e Latife adında genç bir kadınla tanıştığını anlatırken söylediği ilk sözler şu olmuştu:

Bugün genç bir kadınla tanıştım. Boynunda benim resmim olan bir madalyon taşıyordu.

Latife Hanım da, Mustafa Kemal ile ilk karşılaşmalarını ünlü bir edebiyatçı olan amcası Halit Ziya Uşaklıgil’e anlatmış ve ona; iki güzel mavi gözle karşılaştım, diye yazmıştı.

4- Mustafa Kemal’in Latife’ye Evlilik Teklifi

Mustafa Kemal Paşa, İzmir’de Uşakizadeler’in köşkünde kalırken bir gün Latife Hanım’dan odasını toplayabilir mi diye rica etti. Odaya giren Latife, sadece duvarda asılı olan resmin yatağın üzerine konulduğunu görmüştü. Geri kalan her şey yerli yerindeydi. Birde resmin üzerinde her sabah Paşa’nın odasına konulan güzel kokulu çiçek vardı. Latife çiçeği vazoya koydu, tabloyu da duvardaki yerine astı. Bu durumdan bir şey anlamamıştı. Mustafa Kemal Paşa odada değişik bir şey görüp görmediğini sordu. Latife sadece resmi alıp duvara astığından bahsetti. Paşa resmi getirmesini rica etti. Arkasını döndürdüklerinde Mustafa Kemal Paşa’nın evlilik teklifi yazıyordu.

5- Mustafa Kemal’in Nikah Şahidi: Kazım Karabekir

Kazım Karabekir Paşa

Erzurum Kongresinin hemen öncesinde; ben ve kolordum emrinizdeyim Paşam, diyerek Kurtuluş Savaşını kurtaran anı yaşatan Kazım Karabekir, Latife Hanım ile evlenmesinde Mustafa Kemal’in nikah şahidi olacaktı. Bu kadar yakın olan iki paşanın, daha sonra fikirleri yüzünden aralarının açılacak olması kaderin bir cilvesidir. Kazım Karabekir Paşa Cumhuriyet’in ilanını top atışlarıyla öğrenecek,  yargılanacak ve yazdığı kitap toplatılacaktır. Mustafa Kemal’in diğer şahidi ise Fevzi Çakmak’tır. Mustafa Kemal’in en yakın dostu İsmet İnönü’nün neden şahit olmadığına gelirsek, İsmet Paşa o sırada Lozan görüşmelerindedir. Ancak İsmet Paşa’nın bu yeni evli çifte Lozan’dan bir hediyesi vardır. O da nişan yüzükleri olacaktır.

6- Mustafa Kemal Paşa’nın Latife’ye Hediyesi

 

Mustafa Kemal Paşa’nın iki atı vardı. Birinin adı Çankaya, diğerinin adı ise Sakarya’ydı. Paşa en çok Sakarya’yı severdi. Yukarıdaki resimde Sakarya’yı görürüz. Paşa onu Latife Hanıma armağan etmişti.

7- Meclis’e Giren İlk Kadın

Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne girecek olan ilk kadın Latife Hanım’dır. 1923 senesinin Mart ayında meclisin dördüncü toplantı senesi açılışında kimsenin beklemediği bir olay yaşandı. Mustafa Kemal Paşa konuşmasını yapmadan önce seyirci kısmına bir kadın girdi. Sert tartışmaların yaşandığı, sarıklı hocaların bulunduğu meclis için ilginç bir andı bu. Bu kadın, Paşa’nın eşi olan Latife Hanım’dı. Konuşması bitince odasına geçen Mustafa Kemal Paşa ve Latife Hanım’a en büyük övgü herhalde Hamdullah Suphi’den gelmişti:

Sizi şahsınızda bugün Türk kadını bir ihtilal yaptı. Siz locanızda bir ihtilal bayrağı gibi bizi heyecanlandırıyordunuz.

8- Boşanmalarının Nedeni Asla Bilinmedi

Mustafa Kemal Paşa ile Latife Hanım’ın evlilikleri iki buçuk yıl kadar sürdü. Gerek Fikriye’nin intiharı, gerek Latife’nin gece sofralarına karşı olan tepkisi bir gün bardağı taşıran son damla olacaktı. Onları ölüme kadar ayıracak tartışma, bir gece yarısı sofra dağıldıktan sonra başladı. Latife belli ki o gece bütün kontrolünü kaybetmişti. Ama o gece yaşanan olayın ayrıntılarından ölünceye kadar kimseye bahsetmedi. Tartıştıkları şey her ne ise onu mezarına kadar götürdü.

9- Nikah Yüzüklerini Hep Sakladılar

Latife’nin özel eşyaları tasnif edilirken bir nikah yüzüğü çıktı. İçinde eski Türkçe Latife 1339(1923) yazılıydı. Latife’nin kasasından çıkan yüzük, Mustafa Kemal’in ona nikah sırasında mihri muaccel olarak verdiği 10 gümüş parayla birlikteydi.

Atatürk’ün ölümünden sonra açılan kasadan çıkanlar arasında da ince bir parmak için yapıldığı belli olan bir nişan yüzüğü vardı. Yüzükte 1339(1923) Gazi M. Kemal yazılıydı.

Yüzükleri ayrıldıktan sonra birbirlerine iade etmişlerdi.

Latife de, Atatürk de Lozan’dan İsmet Paşa’nın armağan olarak getirdiği nikah yüzüklerini ömürlerinin sonuna dek saklamışlardı.

Latife Hanım ve Fikriye arasında olanlar için aşağıdaki linke tıklayın:

M. Kemal’in Eşi Latife Hanım Kimdir? – Latife Fikriye Atatürk