Anadolu Selçuklu Devleti Tarihi Kuruluşu Yıkılışı

Anadolu Selçuklu Devletinin Kuruluşu

Sultan Alparslan, 1071’de Malazgirt’te Bizans İmparatorluğuna karşı çok büyük bir zafer kazandı. 200.000 kişilik Bizans ordusu, Malazgirt Meydan Muharebesinde tamamıyla imha edilmişti. Bu tarihteki en büyük kitle imha savaşlarından biriydi. Bizans İmparatorluğunun devasa ordusunun yok olması, Anadoluyu savunmasız bırakmıştı. Ve Anadolu’nun kapıları Türklere açılmıştı. Artık Büyük Selçuklu Devletinin komutanları ve beyleri, aşiretlerini alıp Anadolu’da yurt tutmaya başladılar. Anadolu hızla ve büyük bir göç ile Türkleşmeye başladı. Saltuklular, Mengücekliler, Danişmentliler, Artuklar gibi Anadolu’nun neredeyse her yerinde küçük Türk Devletçikleri kurulmaya başlandı.

Malazgirt Savaşı – Sultan Alparslan ve Romen Diyojen

Sultan Alparslan 1072’de vefat ettikten sonra, yerine geçen ve devlete en parlak zamanlarını yaşatan Melikşah’ın emriyle, Selçuklu Hanedanından Kutalmışoğlu Süleymanşah da, Anadolu’ya sefere  gitti. Ve fethettiği İznik’te Anadolu Selçuklu Devletini 1075 tarihinde kurdu. İlk başta Büyük Selçuklu Devletine bağlı olan Kutalmışoğlu Süleymanşah, zamanla kendi adına hutbe okutup, bağımsızlığını ilan etti.

Haçlı Seferleri ve İznik’in Kaybedilmesi

Kudüs’ten sonra Hristiyan dünyası için kutsal olan İznik’in de kaybedilmesi üzerine, Papa’nın önderliğinde ilk haçlı seferi başladı. 600.000 kişilik devasa bir ordu toplayan haçlılar, İstanbul üzerinden İznik’e vardılar. Anadolu Selçuklu Devleti, haçlı ordularına karşı yapılan savaşı kaybetti ve İznik’ten çekildi. Devletin başkenti Konya’ya taşındı.

Anadolu Selçuklu Devleti başkentini Konya’ya taşıdıktan sonra Anadolu’da Türk Birliğini kurmaya uğraştı. Haçlı seferleri, Bizans ve Anadolu’da özellikle Danişmentliler ile uğraşan Selçuklular önce Miryekefalon Savaşıyla Bizans’ı yendiler. Haçlı saldırılarını savuşturdular. Ve zamanla etrafındaki Türk Beyliklerini hakimiyeti altına aldılar. Böylece Anadolu’da ilk defa Türk Birliğini sağlamış oldular.

Miryekefalon Savaşı – 1176

Haçlı Seferleri ile Anadolu’daki hakimiyet mücadelesinde Bizans tekrar öne geçmişti. Ancak 1176’da saldırıya geçen Bizans Ordusu, Miryekefalon Savaşında Türklerin vur kaç taktikleri ile büyük bir zaiyata uğradı. Bizans ordusu eriyerek, geri çekilmek zorunda kaldı. Bizans’ın Türkleri Anadolu’dan çıkarmak amaçlı yaptığı son saldırı Miryekefalon Savaşı olmuştur. Bu yenilgi ile Bizans artık savunma durumuna geçmiş, Selçuklular fetih hareketlerine tekrar başlamıştır.

Kösedağ Savaşı ve Anadolu Selçuklu Devletinin Yıkılması

Sultan Alaaddin zamanında Anadolu Selçukluları en parlak dönemini yaşarlar. Venedikliler ile ticaret doruk noktasına ulaşmıştır. Anadolu’nun her tarafında kervansaraylar, çarşılar, pazarlar kurulmuştur. Doğuda Harezmşahlar ile yapılan Yassıçemen Savaşı kazanılmış ve bu Harzemşahlar’ın sonunu getirmiştir. Ama Sultan Alaaddin 1237’de zehirlenerek öldürülür. Ve Anadolu Selçukluları için en kötü günler o zaman başlar.

Önce iki sene sürecek ve Anadoluyu karıştıracak Türk tarihindeki ilk dini nitelikli isyan olan Baba İshak Ayaklanması meydana gelir. Harzemşahlar’ın ortadan kalkmasıyla topraklarına sahip olan Moğol kökenli İlhanlılar artık Selçuklu’ya komşu olur. Ardından da asıl darbeyi Moğollar Kösedağ Savaşı ile vururlar.

Moğol kökenli İlhanlı Devleti, Kösedağ Savaşında Selçuklu Devletini yenilgiye uğratır. Bu yenilgi ile Konya artık Moğol istilası altındadır. Giderek zayıflayan devlet, otoritesini kaybeder. Anadolu’da beylikler birer birer bağımsızlıklarını ilan etmeye başlar. Ve Anadolu Selçuklu Devleti dağılır.

Anadolu Selçuklu Devletinin Önemi

Anadolu Selçuklu Devleti, Anadolu’yu imar ve iskan eden, ona hayat kazandıran, kervansaraylar, kaleler, camiler, türbeler, kümbetler, medreseler ve daha birçok yapısıyla Anadolu’ya izini bırakan büyük bir devlettir. Bugün Anadolu’daki Osmanlı ve Selçuklu döneminden kalma eserlerin yaklaşık üçte biri Osmanlı’ya aittir. Üçte ikisi ise Selçuklular’a aittir. Mevlana, Yunus Emre, Hacı Bektaşi Veli, Ahi Evran gibi birçok değerimiz bu dönemde yetişmiştir.

Selçuklular, Anadolu’nun Türkleşmesini sağlamış, haçlı seferlerine karşı savaşmış ve kendisinden sonra kurulacak olan Osmanlı Devletine öncülük etmişlerdir. Selçuklular, devamı Osmanlı ve Türkiye Cumhuriyeti olan Anadolu’daki Türk Devletinin başlangıcıdır.

Büyük Selçuklu Devleti Tarihi için buraya tıklayabilirsiniz.

Kronolojik Olarak Anadolu Selçuklu Tarihi:

1075: Kutalmışoğlu Süleymanşah tarafından Anadolu Selçuklu Devleti İznik’te kuruldu.

1095: Birinci Haçlı Seferi ile Bizans, İznik’e tekrar sahip oldu. Anadolu’daki üstünlük tekrar Bizans’a geçti. Anadolu Selçuklu Devletinin Başkenti Konya oldu.

1176: Miryekefalon Savaşı ile Anadolu’da üstünlük tekrar Türkler’in lehine döndü.

1220-1237: Alaaddin Keykubat başa geçti ve Anadolu Selçuklu Devletine en parlak zamanını yaşattı. 17 senelik saltanatının sonucunda veziri Sadettin Köpek tarafından zehirlenerek öldürüldü.

1239: Anadolu’da dini nitelikli Baba İshak İsyanı çıktı.

1243: Selçuklular, Kösedağ Savaşında İlhanlı Devleti’ne(Moğol) yenildi ve kısa bir zaman sonra dağıldı.