Anayasa Değişikliği Nedir? Değişen Maddeler Neler

Nisan 2017 tarihinde yapılan referandum ile anayasamızda yapılmak istenen değişiklikler halk tarafından kabul edilmiş oldu. Anayasa değişikliği Haziran 2018 seçimleri ile birliktede tamamen yürürlüğe girmiş oldu. Peki yapılan bu değişiklik nedir, değişen maddeler nelerdir ? Hangi maddelerde ne değişiklikler yapıldı?

Tüm vatandaşların anayasa maddelerini bilmesi gerektiğini düşünüyorum. Yapılan değişiklik ile de hangi maddelerin değiştiğini bu yazımızda bulabileceksiniz.

Ayrıca 2018 KPSS senesinde sınava hazırlanan öğrenciler içinde bu yazının faydalı olacağını düşünüyorum.

Anayasa Değişikliği Usulü | 2017 Referandumu, Değişen Maddeler Nelerdir ?

 

Türkiye Cumhuriyeti Anayasası

Değişen Anayasa Maddeleri

1. MADDE (YARGI) 

Anayasa değişiklik teklifinin 1. maddesiyle, Anayasa’nın 9. maddesinde düzenlenen ” Yargı Yetkisi ” ne ilkesel bir ekleme yapılması önerilmekte ve yargı yetkisinin, ”… bağımsız ve tarafsız mahkemelerce… ” kullanılacağı belirtilmektedir.

2. MADDE (YASAMA)

Anayasa değişikliği teklifinin 2. maddesiyle, Anayasa’nın 75. maddesinin değiştirilmesi öngörülmekte ve Türkiye Büyük Millet Meclisi’ndeki sandalye sayısının 550’den 600’e çıkarılması öngörülmektedir.

3. MADDE (YASAMA) 

2709 sayılı Kanunun 76’ncı maddesinin birinci fıkrasında yer alan ”Yirmibeş” ibaresi ”Onsekiz” şeklinde, ikinci fıkrasında yer alan ”yükümlü olduğu askerlik hizmetini yapmamış olanlar” ibaresi ”askerlikle ilişiği olanlar” şeklinde değiştirilmiştir.

4. MADDE (YASAMA) 

2709 sayılı kanunun 77’nci maddesi başlığıyla birlikte aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.” Türkiye Büyük Millet Meclisi ve Cumhurbaşkanının seçim dönemi MADDE 77- Türkiye Büyük Millet Meclisi ve Cumhurbaşkanı seçimleri beş yılda bir aynı günde yapılır. Süresi biten milletvekili yeniden seçilebilir. Cumhurbaşkanlığı seçiminde birinci oylamada gerekli çoğunluğun sağlanamaması halinde 101’nci maddedeki usule göre ikinci oylama yapılır.”

5. MADDE (YASAMA) 

Anayasa değişikliği teklifinin bu maddesiyle (Anayasa Komisyonu’nda 5. madde olarak kabul edilmiştir), anayasanın 87. maddesinin değiştirilmesi teklif edilmekte ve ”…Bakanlar Kurulu ve Bakanları denetlemek…” görev ve yetkisinin , Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin görev ve yetkileri arasından çıkarılması öngörülmektedir.

6. MADDE (YASAMA) 

Anayasa değişikliği teklifinin bu maddesiyle anayasanın 89. maddesinde yapılması önerilen değişiklik kapsamında; Cumhurbaşkanı tarafından Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne geri gönderilen kanunun aynen kabulünün, ancak ”…meclis üye tam sayısının salt çoğunluğu ile …”mümkün olabileceği öngörülmektedir.

7. MADDE (YASAMA) 

Değişiklik teklifinin bu maddesiyle anayasanın 93. maddesinde yapılması önerilen değişiklik kapsamında; ara verme veya tatil sırasında ”…doğrudan doğruya veya Bakanlar Kurulunun istemi üzerine …” toplanabilen Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin bundan böyle yalnızca Cumhurbaşkanı tarafından toplantıya çağrılabileceği belirtilmektedir.

8. MADDE (YASAMA) 

Değişiklik teklifinin bu maddesiyle anayasanın 98. maddesinde yapılması önerilen değişiklik uyarınca, maddenin ”Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin bilgi edinme ve denetim yolları” olan kenar başlığını anayasa metninden çıkarılması öngörülmektedir.

9. MADDE (YASAMA) 

Değişiklik teklifinin bu maddesiyle anayasanın ”Başlıksız” 98. maddesinde yapılması öngörülen değişiklik uyarınca, Türkiye Büyük Millet Meclisi bundan böyle ancak ”…toplumu ilgilendiren bir konuda…” genel görüşme yapabilecektir.

10. MADDE (YÜRÜTME) 

Değişiklik teklifinin bu maddesiyle anayasanın 101. maddesinde yapılması öngörülen değişiklik uyarınca, ancak ”… doğuştan Türk vatandaşı olanların…” cumhurbaşkanı seçilebileceği belirtilmektedir.

11. MADDE (YÜRÜTME)

Değişiklik teklifinin bu maddesiyle anayasanın 104. maddesinin neredeyse tümüyle baştan yazılması önerilmekte ve cumhurbaşkanının görev ve yetkilerinin neler olduğu sıralanmaktadır. Bu kapsamda değiştirilmesi teklif edilen 104. maddenin 17. fıkrasında, teklif kapsamındaki en önemli değişiklik önerilerinden biri olan ”Cumhurbaşkanlığı Kararnemesi” düzenlenmektedir. Anılan düzenleme uyarınca, cumhurbaşkanının yürütme yetkisine ilişkin konularda Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi çıkarılabileceği öngörülmekte ve bu kararnamelere ilişkin çeşitli esaslara yer verilmektedir.

12. MADDE (YÜRÜTME)

Değişiklik teklifinin bu maddesiyle anayasanın 105. maddesinin başlığıyla birlikte değiştirilmesi teklif edilmekte olup; maddenin Cumhurbaşkanı’nın cezai sorumluluğu hasredilmesi önerilmektedir. Teklif uyarınca, Cumhurbaşkanı hakkında bir suç işlediği iddiasıyla soruşturma açılabilmesi ve Yüce Divan yargılamasının yolunun açılabilmesi, Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin çok yüksek nitelikte çoğunluk kararıyla (üye tam sayısının üçte ikisinin kabul oyu) mümkün olabilmektedir. Bu yöntem, cumhurbaşkanının görev süresi tamamlandıktan sonra, bu süre içinde işlediği iddia edilen suçlar bakımından da aynı şekilde uygulanmaya devam edileceketir.

13. MADDE (YÜRÜTME)

Değişiklik teklifinin bu maddesiyle anayasanın 106. maddesinde yapılması öngörülen değişiklik uyarınca, cumhurbaşkanının ”… seçildikten sonra bir veya daha fazla Cumhurbaşkanı Yardımcısı atayabileceği” öngörülmektedir. İlaveten, Cumhurbaşkanlığı makamının herhangi bir nedenle boşalması halinde veya Cumhurbaşkanı’nın hastalık ve yurt dışına çıkma gibi sebeplerle geçici olarak görevinden ayrılması halinde de,”…Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cumhurbaşkanlığına vekalet eder ve Cumhurbaşkanlığına ait yetkileri kullanır” hükmü getirilmektedir.

14. MADDE (YÜRÜTME)

Değişiklik teklifinin 4. maddesiyle, anayasanın 77. maddesinin değiştirilmesi öngörülmekte ve bundna böyle Türkiye Büyük Millet Meclisi ve Cumhurbaşkanlığı seçiminin beş yılda bir ve ”…aynı günde…” yapılması öngörülmektedir.

15. MADDE (YÜRÜTME)

Anayasa değişikliği teklifinin 13. maddesiyle (Anayasa Komisyonunda 12. madde olarak kabul edilmiştir) anayasanın 119. maddesinde yapılması öngörülen değişiklik uyarınca, olağanüstü hal ilan yetkisi Cumhurbaşkanı başkanlığındaki Bakanlar Kurulundan alınarak,Cumhurbaşkanı’na bırakılmaktadır.

16. MADDE (YARGI)

Anayasanın değişikliği teklifinin 19/D. maddesiyle, anayasanın 146. maddesinde düzenlenen Anayasa Mahkemesi’nin üye sayısının, ”Askeri Yargıtay” ve ”Askeri Yüksek İdare Mahkemesi” kaldırılması ve buralardan Anayasa Mahkemesi’ne üye seçiminin son verilmesi neticesinde, 17’den 15’e indirilmesi önerilmektedir.

17. MADDE (YARGI)

Anayasa değişikliği teklifinin 17. maddesiyle (Anayasa Komisyonu’nda 14. madde olarak kabul edilmiştir) anayasanın 159. maddesinde düzenlenen ”Hakimler ve Savcılar Yüksek Kurulu’nun adındaki ”…Yüksek…” kelimesinin madde başlığından çıkarılması önerilmektedir. Bu düzenlemeye paralel olarak, anayasanın farklı yerlerinde Hakimler ve Savcılar Yüksek Kurulu’na yapılan tüm atıfların da bu yeni isimlendirmeye uygun olarak düzeltilmesi öngörülmektedir.

18. MADDE (YASAMA)

Anayasa değişikliği teklifinin 6. maddesiyle (Anayasa Komisyonunda 5. madde olarak kabul edilmiştir.) anayasanın 87. maddesinin değiştirilmesi teklif edilmekte ve ”…Bakanlar Kurulunu ve Bakanları denetlemek…” görev ve yetkisinin, Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin görev ve yetkileri arasından çıkarılması öngörülmektedir.

Cumhuriyet Sonrası Tarihimizden İlginç Sözler