Balta Limanı Antlaşması Nedir, Osmanlı Nasıl Etkilendi ?

Balta Limanı Antlaşması Nedir ?

18.yy’da Osmanlı ekonomisi tarıma dayalıydı ve sanayi olarak küçük atölyeler ve el tezgahlarına sahipti. Avrupa’da ise bilim-teknik alanındaki gelişmeler ve coğrafi keşiflerle artan sermaye birikiminin oluşması sonucu sanayi devrimi yaşanmaya başlamıştı.

İngiltere , 1800 lerde Napolyon Fransa’sını yenmiş ve erken sanayileşmiş bir süper güç olarak dünya pazarında rakipsiz bir haldeydi. Avrupa ülkeleri korumacı önlemlerle İngiliz malının kendi pazarlarına girmesini sınırlayarak kendi üreticisini korurken, Osmanlı Devleti daha 1838 gibi çok erken bir tarihte Balta Limanı Anlaşması ile ticaretin sınırlarını kaldırıp, kendi pazarını İngiliz sanayisinin mallarına açtı. Zamanla diğer Avrupalı devletlere de aynı ayrıcalıkların tanınması ile Osmanlı açık pazar haline geldi.

Avrupa’nın ucuz malları çok az bir vergiyle Osmanlı pazarına giriyordu. Bu mallar karşısında rekabet edemeyen Osmanlıdaki varolan sanayi, yani küçük el tezgahları ve atölyeler kapanmaya başladı. Bu durum Osmanlıyı yarı sömürge haline getirdi, sanayinin gelişmesine engel oldu. Giderek kötüleşen ekonomi üzerine Balta Limanı anlaşmasından 16 sene sonra 1854’de Avrupa’dan ilk dış borç alındı. İlk dış borçtan 27 sene sonra 1881’de Osmanlı iflasını açıkladı ve Düyun-u Umumiye kuruldu. Peki ekonomik çöküşün ilk adımı sayılabilecek Balta Limanı antlaşması neden imzalandı?

BALTA LİMANI ANTLAŞMASI NEDEN İMZALANDI ?

1830’lu yıllarda Osmanlı’nın en büyük problemi Mısır Valisi Kavalalı Mehmet Ali Paşaydı. Kavalalı , Rum isyanı zamanında Girit ve Mora valiliklerinin kendisine verilmesi şartıyla isyanı bastırdı. Ancak yapılan barış sonucu Mora Yunanistan’a verildi. Kavalalı Mora yerine sultandan Suriye Valiliği’ni istediyse de padişah bunu kabul etmedi. Bunun üzerine sefere çıkan Kavalalı’nın oğlu İbrahim Paşa komutasındaki kuvvetler , Osmanlı ordusunu bozguna uğrattı. Mısır kuvvetleri Anadolu’nun büyük kısmına hakim oldu. Kütahya’da , İstanbul’a bir haftalık yürüyüş mesafesinde , Mısır Valisi Kavalalı Mehmet Ali Paşa’nın ordusu devletin varlığına büyük bir tehdit oluşturuyordu.

Osmanlı bu tehdidi Rusya ve İngiltere’den aldığı destekle engelledi. Bu destek; Ruslarla Hünkar İskelesi , İngilizlerle Balta Limanı Antlaşmalarını imzalamasıyla sonuçlandı.

             Kavalalı Mehmet Ali Paşa

KAVALALI MEHMET ALİ PAŞA

Kavalalı Mehmet Ali Paşa , Napolyon Fransa’sının Mısır’ı işgali sırasında sıradan bir Osmanlı askeriyken, yeteneği, zekası ve talihi sayesinde Mısır Valiliği’ne kadar yükselmiş biridir. Okuma yazma bilmediği , Arnavutça’dan başka dil de konuşmadığı söylenir. Ancak 42 yıllık hakimiyetinde Avrupa’dan hocalar getirmiş , Avrupa ya öğrenciler göndermiş , tercüme büroları açmış , orduyu modernize etmiş , sulama kanalları yaparak tarımı arttırmış, askeri ihtiyaçlar için fabrikalar kurdurmuş yani Mısırı her bakımdan kalkındırmış ve Batılı tarzda modernleşmeyi başarıyla uygulayan ilk Müslüman devlet adamı olmuştur.

Mısırın gördüğü en güçlü hükümdarlardan biri olan Kavalalı Mehmet Ali Paşa , Mısır’ı Osmanlı’dan ayırarak kendi hanedanlığını kurmuş ve 1952 yılındaki Nasır’ın isyanına kadar Mısır’da yönetimi bu hanedanlık sağlamıştır.