Big Bang Büyük Patlama Teorisi ve Evrenin Sonu

1922’de Rus fizikçi ve matematikçi Alexander Friedmann Big Bang yani Büyük Patlama Teorisini ortaya atmıştı. Buna göre evrenin bir başlangıcı vardı ve o başlangıç Big Bang yani Büyük Patlamaydı. Evrenin bir başlangıcının olabileceğini daha önce neredeyse hiç kimse düşünmemişti. Bunu düşünmek için ellerinde bir veri de yoktu. İlginç olan ise Friedmann’ın elinde de doğru düzgün veri olmaması. Ancak çok kısa bir zaman sonra Friedmann’ın fikirleri, Hubble’ın gözlemleriyle kanıtlanacaktı. Bundan sonra da Big Bang(Büyük Patlama) teorisi gerek bilim adamlarınca gerekse de popüler kültürde büyük bir kabul görecekti.

Big Bang Büyük Patlama Teorisi nasıl ortaya çıktığını anlamak için, Friedmann’ın evren modelini anlamak gerekir. Friedmann’ın evren modelini anlamak ise çok basittir. Çünkü ona göre evren bir balona benzemektedir.

Big Bang Teorisi Nasıl Ortaya Çıktı – Evrenin Genişlemesi

Friedmann’ın evren modelinde tüm galaksiler birbirinden uzaklaşmaktaydı. Bunu en iyi anlatan şey üzerine noktalar çizilmiş bir balon örneğidir. Balonu şişirdikçe kapladığı alan büyür. Noktalar arası uzaklık da artar. Friedmann’ın modeline göre evren sürekli şişen bir balon gibi büyümektedir. Balonun üzerindeki noktalar olan galaksiler de sürekli birbirinden uzaklaşmaktadır.

Friedmann’ın ikinci olarak teorisi ise birbirinden uzak olan galaksilerin, birbirinden daha hızlı uzaklaşması olmuştu. Çünkü balon şiştikçe, yani evren büyüdükçe; noktalar arası uzaklık ne kadar büyükse, birbirlerinden uzaklaşmaları da o oranda daha büyük olacaktır. Yani herhangi iki galaksinin birbirlerinden uzaklaşma hızı, yine birbirlerine olan uzaklıkla doğru orantılıdır.

Aşağıdaki resme bakalım. Soldaki resim daha küçük olan balonu yada misalen evrenin 1 milyar yaşındaki halini, sağdaki resim ise daha fazla şişirilmiş olan büyük balonu yani evrenin misalen 5 milyar yaşındaki halini gösteriyor olsun. Aradan 4 milyar yıl geçince balon şişmiş yani evren büyümüştür. Balonun üzerindeki bütün noktalar(galaksiler) birbirlerinden uzaklaşmış, ancak temsili resimde 4 milyar yılda birbirine yakın olan A ve B galaksileri arasındaki mesafe 1 cm artmışken, yine 4 milyar yılda birbirlerine daha uzak olan C ve D galaksileri arasındaki mesafe 4 cm artmıştır.

big bang büyük patlama evrenin genişlemesini nasıl açıklıyor

Big Bang Büyük Patlama Teorisi Nedir?

Tüm bunlardan sonra artık Big Bang Büyük Patlama Teorisine geçebiliriz. Çünkü Big Bang Teorisi de tam olarak evrenin genişlediğinin anlaşılmasıyla ortaya çıkmıştır. Çünkü evrenin genişlemesi demek, genişlemeye başladığı bir sıfır noktasının olması gerektiğini ifade eder. Yani balonun ilk şişirilmeye başladığı an: Bugünden yaklaşık 13,8 milyar yıl önce Big Bang, yani büyük bir patlama ile…

Friedmann’ın evrenin genişlediği hakkında 1922’de yayınlanan bu öngörüleri sadece 7 sene sonra 1929’da Hubble tarafından kanıtlanacaktı. Hubble tam da Friedmann’ın dediği gibi galaksilerin birbirlerinden uzaklaştığını kanıtladı. Hubble’ın keşfi evrenin genişlediğini ispat ediyor, evreni balona benzeten Friedmann’ın evren modeline tam olarak uyuyordu.

(Bu konu hakkında detaylı bilgi için Genişleyen Evren ve Evrenin Genişlemesinin İspatı Nasıl Yapıldı yazısına tıklayabilirsiniz.)

Eğer evren sürekli genişliyorsa; bütün galaksilerin yek vücut olduğu, bu genişlemenin başladığı bir ilk an olmak zorundaydı. Bu ilk an Big Bang yani Büyük Patlama olmalıydı. Bu anda evrenin yoğunluğu sonsuzdu. Big Bang Büyük Patlama gerçekleşti ve her şey büyük bir hızla etrafa saçıldı.

Evrenin Sonu: Büyük Çöküş

Friedmann Big Bang Teorisi ile sadece evrenin başlangıcını açıklamamıştı. O aynı zamanda başlangıcı olan evrenin bir sonununda olacağını söylemişti.

Kütlesi olan her şey birbirini çeker. Bu Newton’un kütle çekim kanunu, daha çok bilinen ismiyle yer çekimi kanunudur. Kütle ne kadar büyükse, çekim kuvveti o kadar büyük olur. Öyle ki dünyanın kütle çekim kuvveti sayesinde ay etrafında döner. Güneşin kütle çekim kuvveti sayesinde ise dünya güneşin etrafında dönmektedir.

Friedmann’a göre kütle çekimin her şeyi tekrar eski yerine getirmesiyle evrenin sonu gelecek, büyük çöküş yaşanacaktır. Evren ilk başlangıcı olan Big Bang’ten beri hala büyümeye devam etmektedir. Ancak kütle çekim kuvveti aslında galaksileri birbirlerine doğru çekmektedir. Bu yüzden bu büyüme önce yavaşlayacak sonra bir gün durma noktasına gelecek, ardından da kütle çekim kanunun sebebiyle galaksilerin birbirlerini çekmesi yüzünden her şey birbirine yapışacak, büyük çöküş yaşanacaktır.

bing bang büyük patlamadan büyük çöküşe doğru gidiş - evrenin başlangıcı ve sonu

Lakin Stephen Hawking bu konudaki endişelerimizin gereksiz olduğunu söylüyor. Çünkü evren Big Bang’in yaşandığı 13,8 milyar yıldır genişliyor. Eğer bugün bu genişleme dursa ve evren küçülmeye başlasa bile büyük çöküşün yaşanması için en az 10 milyar yıl gerekecektir. Oysa güneşimizin o kadar ömrü yoktur. O zamana kadar, güneş sisteminin ötesinde kolonileşmediğimiz takdirde, insan soyu çoktan yok olmuş, güneşimizle birlikte tükenmiş olacaktır.

Son olarak Big Bang Büyük Patlama Teorisinin Friedman haricinde iki versiyonu daha vardır. Diğer iki versiyon galaksilerin birbirlerini çekmesinin, evrenin genişlemesini yavaşlatsa da durdurmayacağını söyler. Bu da büyük çöküşün hiçbir zaman gerçekleşmeyeceği ve evrenin sonsuza dek genişleyeceği anlamına gelir.

Dünyanın oluşumu, gelişim süreci ve yok olma aşaması hakkında Celal Şengör’ün konuk olduğu Teke Tek bölümünü izlemek için:

Teke Tek – Celal Şengör Dünyanın Oluşumu, Gelişimi, Yok Olma Aşaması

 

Kaynak: Bu yazı Stephen Hawking’in Zamanın Kısa Tarihi adlı kitabının Genişleyen Evren isimli bölümünden faydalanılarak yazıldı.