Cumhurbaşkanlığı Forsu’ndaki 16 Yıldız Neyi Temsil Ediyor?

Cumhurbaşkanlığı Forsu’ndaki 16 yıldız, tarihteki 16 Türk Devleti’ni, ortadaki güneş ise Türkiye Cumhuriyeti’ni simgelemektedir. En azından genel kabul bu şekildedir. İlk defa 1922’de Atatürk’ün İzmir’e girerken kullandığı arabada takılı olan flama da gözüken bu sembollere, 16 Türk Devleti ve Türkiye Cumhuriyeti anlamı verilmesi ise 47 sene sonra olmuştur.

İlk başta şunu söylemek gerekir ki 16 yıldız meselesi büyük bir eleştiri almaktadır. Bu 16 Türk Devleti’nin neye göre belirlendiği, çokça tartışılan ve sonuca varılamayan bir konudur. Türk tarihinde kaç devlet kurulduğu hakkında iki önemli tez vardır.

Birincisi Nihal Atsız’ın fikri olan, yalnız iki devlet olduğudur. Buna göre ilk devlet ana vatanı Orta Asya olan devlettir ve orada kurulan bütün Türk Devletleri, bir tek devlet olarak birbirlerinin devamıdır. İkinci devlet ise Anadolu‘da kurulan Selçuklu Devletidir. Ardından kurulan Osmanlı ve Türkiye Cumhuriyeti ise bu devletin devamıdır.

İkinci görüş ise Türk Devletleri’nin sayısını 250’nin üzerinde sayan görüştür.

Cumhurbaşkanlığı Forsu’ndaki 16 devlet ise imparatorluk olma özelliği gösteren veya büyük sınırlara ulaşan Türk Devletleri’ni simgeler sanılmaktadır. Ama burada bir problem vardır. Tarihte Türkler seyyar devlet olarak adlandırılır. Bu gittikleri yerlerde devlet kurabilme, yani teşkilatçı yapılarından kaynaklanmaktadır. Bazı devletlerin yöneticisi Türk; halkı ise Türk değildir.

Babürler Var, Memlükler Yok!

İşte Cumhurbaşkanlığı Fors’unda yöneticisi Türk, halkı Türk olmayan Babür Devleti 16 yıldızın içinde kendine yer bulabilmişken; yine aynı şekilde yöneticisi Türk, halkı Türk olmayan, üstelik resmi yazışmalarda adının içinde ”Türk” geçen Memlük Devleti(Ed-Devlet‘üt-Türkiyye), 16 yıldızda yer almamaktadır. Bu şekilde daha birçok eleştiri yapılabilmekte iken, biz sorunun asıl nereden kaynaklandığına bakalım.

Cumhurbaşkanlığı Forsu’nun İlk Ortaya Çıkışı ve 16 Devlet Yorumunun Yapılması Arasında 47 Sene Geçti

Atatürk’ün 1922’de İzmir’e girerken otomobiline çekili Flama (Anıtkabir Müzesi’nde  bulunmaktadır.)

Cumhurbaşkanlığı Fors’unun ilk defa tarih sahnesine çıkışı, 1922’de Atatürk’ün İzmir’e girerken otomobiline taktırdığı flamayla olmuştur. O zamanlarda ne Atatürk ne de bir başkası 16 yıldızın, 16 Türk Devleti’ni simgelediğini söylememiştir. Cumhurbaşkanlığı resmi sitesinde yazanlara göre de Cumhurbaşkanlığı Forsu’nun o dönemde hangi dayanak ve gerekçelerle kullanıldığına dair resmi bir belgeye rastlanmamıştır.

1969 senesinde, yani Cumhurbaşkanlığı Forsu’nun ilk ortaya çıkışından 47 sene sonra Harita Yüzbaşı Akib Özbek, Türkiye Cumhurbaşkanlığı Forsu ve Taşıdığı Anlam isimli bir kitap çıkarır. İlk defa 16 yıldızın, tarihteki 16 Türk Devleti’ni simgelediği görüşü bu kitapta yer alır. Bu görüş, ilerideki yıllarda tarihçiler tarafından çokça eleştiri alsa da halk tarafından genel kabul görür.

2015 yılında, tarihteki 16 Türk Devleti’ni temsilen giydirilen askerler ile Cumhurbaşkanlığı Sarayı’nda karşılama yapılırken..

Mustafa Kemal’in İzmir’e girdiğinde otomobiline taktığı flamayı, bugün cumhurbaşkanlığı forsu olarak kullanıyoruz. Bu flamayı kimin yaptığı meçhul. Neyi ifade ettiği meçhul. Belki hiçbir anlamı yok. Belki gerçekten 47 sene sonra iddaa edildiği gibi 16 Türk Devleti’ni sembolize ediyor. Belki de bambaşka bir anlamı var ve bunu kimse bilmiyor.

Cumhurbaşkanlığı Resmi İnternet Sitesinde Bulunan 16 Türk Devleti’nin İsimleri

  1. Büyük Hun İmparatorluğu (M.Ö. 204-M.S. 216)
  2. Batı Hun İmparatorluğu (M.S. 48-216)
  3. Avrupa Hun İmparatorluğu (M.S. 375-469)
  4. Ak Hun İmparatorluğu (M.S. 420-552)
  5. Göktürk İmparatorluğu (M.S. 552-745)
  6. Avar İmparatorluğu (M.S. 565-835)
  7. Hazar İmparatorluğu (M.S. 651-983)
  8. Uygur Devleti (M.S. 745-1368)
  9. Karahanlılar (M.S. 940-1040)
  10. Gazneliler (M.S. 962-1183)
  11. Büyük Selçuklu İmparatorluğu M.S. 1040-1157
  12. Harzemşahlar (M.S. 1097-1231)
  13. Altınordu Devleti (M.S. 1236-1502)
  14. Büyük Timur İmparatorluğu (M.S. 1368-1501)
  15. Babür İmparatorluğu (M.S. 1526-1858)
  16. Osmanlı İmparatorluğu (M.S. 1299-1922)