Etnoloji Nedir? Ana Irklar Özellikleri Nelerdir?

Etnoloji Nedir? Yeryüzündeki Irklar Nelerdir?

İnsanın beden yapısındaki karakteristik özelliklerini, ırk, dil, din, ve geleneklerini, kurduğu uygarlıkları, türlü görünüş ve yönlerden inceleyen bilim dalına Etnoloji ( budunbilim ) denilmektedir. Bu incelemeleri yapan bilim insanlarına ise Etnolog adı verilir. Irkları sınıflandırmak birçok farklı şekilde gerçekleştirilmektedir. Bunların başında deri rengi, kafatasının yapısı, yüz profili ve saçlar gelmektedir.

Deri Rengi

Deri rengi, üstderi (epiderm) katmanının hücrelerinde bulunan pigmentlerin ( canlı organizmalarda bulunan renk verici bir madde ) miktarına bağlıdır. Bundan dolayı deri rengi, ırk ayrımında kesin faktörlerden biri olarak sayılmaz. Derileri açık renkli insanlarla koyu renkli insanlar aynı ırktan olabilir. Doğa, insanlara bazı Afrika kavimlerinde rastladığımız abanoz siyahından Kuzey Avrupa ırklarında görülen pembe beyaz rengine kadar zengin bir deri rengi skalası bahşetmiştir.

Kafatası Biçimi

Kafatası biçimi kafa indeksi denilen ölçü sistemine göre ifade edilir. Bunun hesaplanması için kafatasının boylam ekseninin uzunluğu 100’e bölünmektedir. Elde edilen sayı, kafatasının enlem ekseninin uzunluğu içinde kaç defa varsa bu bölüm sayısı bize kafa indeksini verir. Bu indeks 70 ile 85 arasında değişmektedir. Avrupalı insanların kafatasları genellikle mezosefaldir. Siyah ırktan olanların ise dolikosefal (uzun başlı), Kafkasya Bölgesinde yaşayan Kalmukların kafatasları ise brekisefal (kısa ya da geniş başlı) olmaktadır.

Etnoloji Kafatası

Yüz Profili

Yüz profil ölçüsü açı ölçümü ile hesaplanmaktadır. Üst çeneyi kulağa birleştiren doğru ile yine üst çeneyi alın yüzeyine birleştiren doğru arasındaki açı etnolojik ölçüler için önemlidir.

Saçlar

Irkları birbirinden ayırma yönünden saçların çeşitli karakterlerinden yararlanılmaktadır. Hatta bazı ırklar yalnız saçların karakteristiklerine göre belirlenmektedir. Saçların düz ve kıvırcık, saç tellerinin kalın veya ince, kesitlerinin yuvarlak veya elips biçimi olması gibi.

Ana Irklar

Beden karakterlerinden ve daha başka özelliklerden yararlanan etnologlar, insanları çeşitli ırklara ayırmışlardır. Yeryüzünde üç ana ırk bulunmaktadır: Siyah grup, Beyaz grup, Sarı grup.

Siyah Grup

Bu ana ırkın insanlarında deri rengi siyah, burun geniş ve basık, saçlar kıvırcık, alın geriye doğrudur. Yüz profili prognat olup kafatası dolikosefaldir.

Beyaz Grup

Yüz yumurta biçimi, kafatası mezosefal veya brakisefal, saç sistemi gelişmiştir.

Sarı Grup

Bu ana ırkın en karakteristik tipleri olan Moğollar, derilerinin sarı rengi, yüzlerinin basık ve geniş, elmacık kemiklerinin çıkık oluşuyla tanınırlar. Gözler badem biçiminde, saçlar düz, kafatası ise genellikle brakisefaldir. Bu ana ırkın insanları Asya ve Amerika’da yaygın olarak yaşamaktadır.

Etnoloji Test

Etnolojinin Tarihçesi

MÖ 1400 yıllarında Eski Mısırlıların komşu kavimlerle ilgili oldukları bilinmektedir. Tutankhamon’un mezarında bulunan oyulmuş saz kamışlarının üzerinde farklı ırklardan insan figürleri mevcuttur. Eski Yunanlılar da komşu kavimlerle ilgilenmişlerdir. Aristoteles, ırkların çeşitli oluşunun iklim ayrılıklarından ileri geldiğine inanmıştır.

Homeros, İlyada ve Odysseia adlı eserlerinde o çağın çeşitli Akdeniz uygarlıklarını anlatmıştır. Birçok Romalı tarihçi, Tacitus, Titus Livius eserlerinde insanların beden karakteristikleri ve gelenekleri üzerinde değerli bilgiler bırakmıştır. Usta heykeltıraşlar, ağaç veya mermer üzerine en ilkel kavimlerde ki insanların bile beden çizgilerini yansıtmışlardır.

Fakat Orta Çağ da, eski dönemlerde elde edilen etnoloji bilgileri yüzlerce yıl gizlenmiştir. Bu alandaki ilginin tekrar uyanması 15. ve 16. yüzyıllarda keşiflerin hareketlenmesi ile gerçekleşmiştir. Böylece yeryüzünde henüz bilinmeyen birçok farklı insanla temasa geçilmiştir.

Asya kavimlerinin yaşayışları ve gelenekleri ile ilgili açıklamalarıyla ün salan Marko Polo, etnoloji alanına önemli katkı vermiştir. Kristof Kolomb ve Amerigo Vespucci Amerika insanları üzerine değerli bilgiler toplamışlardır. Çeşitli kavimlerin kafatası biçimleri arasındaki ayrılığı ilk fark eden Belçikalı bilgin Vesale olmuştur. Ama etnolojinin bir bilim olarak ortaya çıkması Alman tabiat bilgini Simon Pallas tarafından olmuştur.

20. yüzyılda haberleşme ve ulaştırma imkanlarının gelişmesiyle girişilen etnoloji üzerine araştırmaların sayısı da bir hayli artmıştır. Artık yalnız beden karakteristiklerini bulup çıkarmakla yetinilmemiş, diller ve dinler arasındaki yakınlıklar ve ilişkiler de araştırılmaya başlanmıştır. Ülkelerin etnoloji bilimini destekleyerek üniversite ve yüksek okullarda eğitimini vermesi ile etnoloji gelişimini hızlandırarak devam etmiştir.

Irk – Viki

Kırk Kız Efsanesi Nedir? – Kırgızların Adı Nereden Geliyor?