İzmir Efes Antik Kenti – Yapıları ve Özellikleri

Efes Antik Kenti

İzmir’ in Şelçuk ilçesinde yer alan Efes Antik Kenti’ nin ilk kuruluşu M. Ö 6000 yıllarına kadar dayanmaktadır. Tarihin tüm dönemlerinde ticari, dini, kültürel, bir merkez olan liman kenti Efes, UNESCO Dünya Miras Listesi’ ndedir. Çukuriçi Höyük, Ayasuluk Tepesi, Efes Antik Kenti, Meryem Ana Evi olarak dört bölümden oluşur. Birçok medeniyetin gelip geçtiği Efes, günümüzde ziyaret edilen Efes Antik Kenti’ nden daha büyük bir alana yayılmıştır. Hititler döneminde ismi Apasas’ tır. MÖ 560 yılında Efes, Artemis Tapınağı çevresine taşınmıştır. Bugün ziyaret ettiğimiz Efes Antik Kenti’ ni Büyük İskendir’ in komutanlarından Lysimakhos kurmuştur.

Efes Antik Kenti Yapıları

Magnesia Kapısı

Efes’ in çevresindeki sur duvarlarının doğu kapısıdır. Panayır Dağı ile Bülbül Dağı arasındaki arazide bulunmaktadır. Kapı Magnesia Kentine baktığı için bu adla anılmaktadır.

Odeon

Publis Vedius Antoninus ve karısı Flavia Papina tarafından yaptırılmıştır. Aktif olduğu dönemde üzerinin çatı ile kapatılı olduğu düşünülmektedir. 1400 kişilik kapasiteye sahip Odeon’ da tiyatro gösterileri ve meclis toplantıları yapılmıştır.

Domitian Tapınağı

İmparator Domitian adına Efesliler tarafından yapılmıştır. Efes’ te bir imparator adına yapılan ilk kutsal yapıttır. Kazılarda Domition’ un büyük heykeli bulunmuştur. Heykelin ön kolu ve başı Selçuk Efes Müzesi’nde sergilenmektedir.

Memmius Anıtı

Romalı general diktatör Lucius Cornelius Sulla’ nın torunlarından Memmius adına inşa edildiği düşünülmektedir. Üst kattaki sütunların arasında onurlandırılan kişinin özellikleri anlatılmaktadır.

Kuretler Caddesi

Devlet Agorası ile Celsus Kütüphanesi arasındaki yoldur. Caddede şehrin ileri gelenlerinin heykelleri bulunmaktadır. Yolun büyük bölümü mermer ile kaplıdır. Yolun her iki tarafında dükkanlar mevcuttur. Caddenin altında ise şehrin kanalizasyon sistemi bulunmaktadır.

Skolastika Hamamları

Panayır Dağı’ nın eteğinde bulunan büyük hamam MS 1. yüzyılda inşa edilmiştir. Üç katlı olan bu hamam dinlenme odaları, kütüphaneler ve eğlence salonlarından oluşmuştur. Mermer ve mozaikler ile kaplıdır.

Latrina (Umumi Tuvalet )

Efes’ in genel tuvaletidir. Umumi tuvalet dışında toplanma yeri olarak da kullanılmıştır. Aralarında bölme olamayan mermerden yapılmış tuvalet taşları vardır. Taşların önünde su kanalı yer alır. Yapının ortasında havuz vardır ve tabanı mozaik ile kaplıdır.

Yamaç Evler

Bülbül Dağında bulunan bu evlerde Efes’ in zenginleri yaşıyordu. Evler açık bir avlu etrafına inşa edilmiştir. İki ya da üç katlı oldukları tahmin ediliyor. Evlerin duvarları mermer kaplama yerler ise mozaikle dekore edilmiştir. MS 1. yy da inşa edildiği bilinen evlerde çeşmeler ve yerden ısıtma sistemi mevcuttur.

Hadrian Tapınağı

MS 118 – 138 yıllarında İmparator Hodrionus adına anıt tapınak olarak yapılmıştır. Yapıtta şehir ve şans tanrıçasının ve Efes’ in kuruluşunu simgeleyen kabartmalar bulunmaktadır.

Aşk Evi

İmparator Traionus döneminde, iki katlı bir yapı olarak inşa edilmiştir. Kuretler Caddesi ve Mermer Caddesinin kesişiminde yer alıyor. Evin tabanı mozaik ve mermer ile, duvarlar ise freskle dekore edilmiştir. Yemek salonu olarak tahmin edilen odanın tabanında dört mevsimi belirten mozaikler vardır.

Mermer Cadde

Celcus Kütüphanesinden tiyatroya kadar uzanan bir caddedir. Atlı arabaların geçtiği bu caddede yayalar için yüksek bir platform yapılmıştır. Caddenin altında kanalizasyon sistemi bulunmaktadır.

Mazeus ve Mithridates Kapısı

İmparator Augustus’ un yanında esir olan Mozeus ve Mithridates daha sonra  özgürlüklerine kavuşunca İmparator Augustus’ un adına yaptırmışlardır. Bu kapı Celcus kütüphanesi ve Agora arasında geçiş sağlar.

Büyük Tiyatro

Panayır Dağı’ nın eteklerinde bulunan tiyatro ilk olarak Helenistik dönemde inşa edilmeye başlanmıştır. MS 1. ve2. yüzyıla aittir. 24. 000 kişiliktir. Dönemin en büyük tiyatrosudur. İzleyicilerin oturma yerleri üç bölümden oluşur.

Liman Caddesi ( Arcadiane)

Efes’ i limana bağlar. Efes’ in en uzun caddesidir. Tören caddesi olarak kullanılmıştır. Caddenin yan tarafında galeriler ve dükkanlar bulunur.

Tiyatro Gymnasium

Efes’ in en büyük Gymnasiumudur. Portiklerle çevrili büyük palaestra vardır. Hem beden hareketleri için hem de stadyum olarak kullanılmıştır.

Liman Hamamı ve Gymnasium

Liman caddesinin sonundadır. Burada hamamlar ve beden hareketlerini yapmak için palaestralar vardır.

Vedius Gymnasium

Bir Gymnasium ve hamamın birleşmesiyle oluşmuştur. Vedius Antonius adına zengin bir Efesli tarafından yapılmıştır.

Arthemis Tapınağı

Antik kentte mermerden yapılmış ilk ve en btapınaktır. Efes’ li Aremis’in Tapınağı Dünyanın yedi harikasından biridir. Günümüzde tapınağın kalıntıları kalmıştır.

Celcus Kütüphanesi

Celcus’ un ölümünden sonra oğlu Gaius Julius tarafından babası adına yaptırılmıştır. Hem kütüphane hem de mezar olarak kullanılmıştır. Burada Celsus’un lahiti bulunur. Yapıtın önünde hikmet, bilgi, erdem ve akılı simgeleyen dört kadın heykeli bulunur.

Yedi Uyuyanlar Mağrası

Panayır Dağında yer alır. İmparator Decius zamanında putpereslerden kaçarak bu mağaraya sığınan yedi Hıristiyanın 200 yıl uyuduktan sonra 2. Theodosius zamanında uyandıklarına inanılır. Burada kiliseler ve birçok mezar bulunmaktadır.

St. Jean Kilisesi

Ayasuluk Tepesinde yer alır. Bizans İmparatoru Justinien tarafından inşa edilmiştir. Burada yaşadığına inanılan St. Jean’ın mezarı bulunmaktadır. Dönemin en büyük ve görkemli yapıtlarındandır.

 Ayasuluk Kalesi

Ayasuluk Tepesinin zirvesindedir. Bizans Döneminde yapılmıştır. Daha sonraki dönemlerde yapısı değişmiştir.

İsa Bey Camii

Ayasuluk Tepesinde yer alır. İsa Bey tarafından mimar Ali İbn’ e inşa ettirilmiştir. Bitkisel motifler ve mozaikler kullanılmıştır.

Yukarı Agora ve Bazilika

 

[contact-form-7 404 "Not Found"]

Yukarı Agora ve Bazilika Helenistik Dönemde yapılmaya başlanmıştır. İmparator Agustus zamanında tamamlanmıştır. Resmî toplantılar ve borsa işleri için kullanılmıştır.