Kurtuluş Savaşı Tarihi (2) – İnönü Savaşları: Milletin Makus Talihi

İnönü Mevkisinde savaş bir haftadır devam etmektedir. Savunma durumunda olan Türk Ordusunun cephesi yarılacak gibidir. İsmet Paşa Ankara’daki Büyük Millet Meclisi’ne karargahını birkaç kilometre geriye çekme kararı aldığını bildirir. Az sonra ise telgraf hattı kesilir. Umutların her geçen saat azaldığı Ankara’da gergin bir hava hakimdir. Herkes kötü haberi beklemektedir. Bir gece ve iki gün süren bu bekleyişin ardından İsmet Paşa Meclis’e Metris Tepe sırtlarından tarihe geçen o unutulmaz mesajı iletir.

Öncesi

1920 yılının sonlarına doğru Kurtuluş Savaşından ilk iyi haberler Doğu Cephesinden gelmeye başlar. Kazım Karabekir’in komutasındaki ordu sür’atle Ermeniler’in işgal ettiği bölgeleri geri alır. 29 Eylül’de Sarıkamış, 30 Ekim’de Kars kurtarılır. 7 Kasım’da Ermenistan’a geçilerek Gümrü işgal edilir. Bu durum Ermenileri barışa zorlar. Misakı Milli sınırları içerisinde olmayan Gümrü Ermenilere bırakılarak barış anlaşması imzalanır. Birkaç gün içerisinde ise Gümrü, yeni kurulan Sovyetler tarafından işgal edilecektir. Ancak bizim için önemli olan artık doğudaki ordunun Batı Cephesine kaydırılabilecek olmasıdır.

1. İnönü Savaşı

1920 yılı böylece biter. 1921 yılının ocak ayında ise Anadolu’ya üçüncü Yunan taarruzu başlayacaktır. Birinci Yunan taarruzu İzmir ve çevresinin işgalidir. İkinci Yunan taarruzu Ankara’da Büyük Millet Meclisinin açılmasına karşı ve İstanbul’daki Osmanlı Hükumetine Sevr Anlaşmasını kabul ettirmek amaçlı, İngilizlerin bir şantaj olarak kullandığı Yunan taarruzudur. Bu taarruz da Bursa’nın işgali ile sonuçlanmıştır. Ve şimdi Anadolu’ya üçüncü ve son Yunan taarruzu yapılmak istenmektedir. Bu son taarruzun amacı ise doğrudan Ankara’yı işgal edip, Anadolu’daki kurtuluş mücadelesini kökünden kazımaktır.

İşte Anadolu’ya üçüncü Yunan taarruzu 1921’in Ocak ayında başlar. Farklı kollardan hareket eden Yunan kuvvetlerinin bir kısmını 9 Ocak 1921’de Batı Cephesi Kumandanı Albay İsmet Bey, İnönü Mevkisinde karşılar ve onları durdurmayı ve geri çekilmelerini sağlamayı başarır.

1. İnönü Harbi Tüfek Makinalı TüfekTop
Türk 6.0005028
Yunan20.00015050

Tarihe 1. İnönü Muharebesi adıyla geçen bu savaş küçük kuvvetlerler yapılsa dahi düzenli ordunun ilk savaşı ve ilk başarısı olduğundan çok kıymetlidir. Ancak İnönü Mevkisinde asıl savaş 23 Mart 1921’de başlayacak ve 9 gün sürecektir.

2. İnönü Savaşı

23 Mart’ta başlayan Yunan taarruzuna karşı, artık tümgeneral olan İsmet Paşa’nın kumandanı olduğu Türk ordusu savunma düzenindedir. Çarpışmalar bir haftadır devam etmektedir. Savaş adeta bir sinir harbine dönüşmüştür. 30 Mart’ta Yunan Kuvvetleri, Türk Kuvvetlerinin tuttuğu cepheyi yaracak gibi gözükmektedir. İsmet Paşa karargahını geriye çekme kararını Ankara’ya bildirir. Ve az sonra telgraf hattı kesilir.

Şimdi Ankara’da heyecanlı bir bekleyiş hakimdir. Düşmanın cepheyi yarma ihtimaline karşılık karargahı geriye çekme kararı ve hemen bu kararın ardından kesilen telgraf hattı hiç hayra alamet gözükmemektedir.

1 Nisan 1921 sabahı saat 9:30’da telgraf hattı tekrar açılır. Herkes müthiş bir heyecanla gelecek olan haberi beklemektedir.

Metristepe’den

1 Nisan 1921

Erkan-ı Harbiye Umumiye Reisliğine,

Sabah 9:30’da Metristepe’den görülen vaziyet:

Gündüz Bey şimalinde sabahtan beri sebat eden ve ardcı olması muhtemel düşman müfrezesi, sağ cenah grubunun taarruzu ile gayri muntazam çekiliyor. Kıtalarımız yakından takip ediyor. Hamidiye istikametinde temas ve faaliyet yok. Bozöyük yanıyor. Düşman binlerce ölüleri ile doldurduğu muharebe meydanını muzaffer silahlarımıza terk etmiştir.

Garp Cephesi Kumandanı İsmet

2. İnönü HarbiTüfekMakinalıTopSüvari(Atlı)
Türk15.00015056900
Yunan26.0001200701200

Karşılığında Meclisi Umumiye Reisi Mustafa Kemal Paşa’nın, İsmet Paşa’ya yazdığı cevaptaki bir cümle ise her şeyi anlatmaya kafi gibidir:

Siz orada yalnız düşmanı değil, milletin makus talihini de yendiniz!