Müneccim Nedir? Tarihi ve Osmanlı’da Önemi

Müneccim Nedir?

Müneccim Nedir? Müneccim sözcüğü necm sözcüğünden türemiştir. Necm, yıldız demektir. Müneccim ise yıldız falcısı, yıldızlarla ilgilenen kişi anlamına gelir. İnsanların yıldızlara bakarak, geleceği tahmin etme merakı, tüm dünyada, kadim zamanlardan beri rastlanan bir olgudur. Ama belki de en fazla olarak, uygarlıkların beşiği olan Mezopotamya’da görünür.

Müneccimlik Nasıl Başladı ?

Karanlık gökteki yıldızların gözlemlenmeye başlanmasıyla, yıldızların karmaşık da olsa bir düzen içinde hareket ettiği görüldü. Uzun yıllar alan yıldız gözlemleme işi sonucunda, yıldızların hareketleri kitaplara periyodik olarak yazılmaya başlandı. Gözlem yapabilmek için rasathaneler kuruldu, yeni makineler icat edildi. Yıldız ilmiyle uğraşanlar matematik ve geometri bilirlerdi.

Zamanla müneccimler; yeryüzündeki bir olayla, gökyüzündeki bir olay arasında benzerlik kurmaya başladılar. Uğurlu ve uğursuz vakitleri belirlemeye çalıştılar. Geleceğe yönelik kehanetlerde bulundular. Bazen de kehanetlerini yazdıklarının içinde şifrelediler.

Semerkant'taki Uluğ Bey Rasathanesi.

Semerkant’taki Uluğ Bey Rasathanesi..

Astroloji – Astronomi Farkı ve Müneccimlik

Aslında astroloji de astronomi de kaynak olarak aynı şeyi, yıldızları esas alır. Ancak astronom, yıldızların bilimsel, ölçülebilir tarafıyla ilgilenir. Astronomlar, yıldızların yarıçapını ölçer, yüksekliğini bulmaya çalışır. Güneşe olan uzaklığını, gezegenlerle yaptığı açıyı merak eder.

Astroloji ise yıldızların ve gök olaylarının, insanlar üzerindeki etkisini açıklamaya çalışır. Bugün gazetelerde gördüğümüz burç yorumları astrolojiye girer.

İslam Dünyasında Yıldız Bilimi ve Bir İcat: Usturlab

Yıldızların Konumunu Gösteren Bir Usturlab

Yıldızların Konumunu Gösteren Bir Usturlab..

Müneccimler, astrolojiyi de astronomiyi de iyi bilen insanlardır. Fal bakan sıradan insanlardan sanmamak gerekir. Özellikle İslam coğrafyasında çok ileri noktalara gitmiştir. Semerkant’ta Uluğ Bey’in, İstanbul’da Takiyyüddin’in rasathaneleri zamanının en ileri uzay gözlem evleridir. Uluğ Bey’in yıllarca süren gözlemlerden sonra oluşturduğu zic, yani yıldız cetveli ününü hala korur.

Ayrıca eski bir uzay gözlem aracı olan usturlab, Müslüman bilim adamlarınca icat edilmiştir. Usturlab, üç boyutlu gökyüzünü, iki boyutlu bir düzleme indirger. Usturlabı ufuk çizgisine koyduğunuzda size hangi yıldızın, hangi konumda olduğunu gösterir.

Zamanla müneccimlik çok önemli bir hale geldi. Abbasiler’de, Selçuklular’da, Moğollar’da, Mısırlılar’da müneccimleri devlet görevlisi olarak görmek mümkündür. Ve tabiki Osmanlı’da…

Osmanlı'da Takiyyüddin'in Rasathanesi

Osmanlı’da Takiyyüddin’in Rasathanesini Tasvir Eden Minyatür..

Osmanlı Devleti’nde Müneccimler’in Önemi

Osmanlı’da müneccimler, ilmiye sınıfına mensup birer kamu görevlisi, yani bildiğimiz memurdular. Bazen sayılarının 40’a kadar çıktığı oluyordu. En ileri gelenine müneccimbaşı denirdi. Osmanlı’da ilk müneccimbaşı’nın ne zaman görev aldığı tam olarak bilinmemekle beraber, kuruluş döneminin sonlarına doğru olduğu sanılmaktadır. Ama son müneccimbaşı Hüseyin Hilmi Efendidir ve cumhuriyetin kuruluşundan 1 sene sonra, 1924’te Halifeliğin ilgasına kadar görev başında kalmıştır.

Osmanlı’da müneccimler takvim hazırlamakla görevliydiler. Bu takvimler nevruzdan nevruza senede bir defa hazırlanırdı. Mevsimler, günler haricinde yapılıp yapılmaması gereken işlerin de yer aldığı bu takvimlere ahkam takvimi adı verilirdi. Yine ramazan ayından önce imsakiye hazırlanması müneccimlerin göreviydi.

Osmanlı’da Müneccimlerin En İlginç Görevi: Eşref Saati

Müneccimlerin en ilginç görevi ise eşref-i saati seçme işleriydi. Bir iş yapılmadan, mesela elçi kabul edilmeden, gemi denize indirilmeden, ordu sefere çıkmadan önce müneccimlerden hangi vakit yapılması gerektiği sorulur, onlarda eşref saatini, yani uğur getirecek uğurlu saati söylerlerdi.

Padişahlar arasında bazıları müneccimlere hiç itibar etmemiş, rasyonel insanlarken; bazıları ise her işini onlara bağlamıştır. Bu konuda en uç örnek 3. Mustafa’dır.

Avrupa’dan Müneccim İstenmesi ve Sultan 3. Mustafa

Rivayete göre 3. Mustafa, uğurlu vakitte doğsun diye doğum sancıları başlamasına rağmen, oğlu Selim’in doğumunu erteletmiş, uğurlu vaktin gelmesini bekletmiştir. Yine ölürken taht sırası Selim’in abisinde olmasına rağmen, Selim uğurlu vakitte doğmuştur, tahta o geçsin demiştir. Ama 3. Mustafa’nın en popüler olan tarafı Avrupa’dan müneccim getirmeye çalışması olmuştur.

Sultan, güvendiği adamlarından Ahmet Rasimi Efendi’yi müneccim istemek için Prusya Kralı Büyük (2.) Frederick’e gönderir. Frederick, talebi duyunca Osmanlı elçisine gülerek bakar ve şöyle cevap verir:

Benim üç tane müneccimim var. Güçlü bir ordu, dolu bir hazine ve tarih okumak…

Prusya Kralı Büyük (2.) Frederick

Prusya Kralı Büyük (2.) Frederick..

Ahmad Suradji Kimdir? Endonezyalı Büyücü Seri Katil

    1. Samet 3 Ekim 2018
    2. Veli 11 Ekim 2018

    Bir Yorum Yap