Mustafa Sagir – Ankara’da Bir İngiliz Casusu

İngiliz Casusu: Mustafa Sagir Olayı

Hint asıllı bir İngiliz casusu olan Mustafa Sagir, 1. Dünya Savaşı’nda İstanbul’a gönderildi. Burada Milliciler ve Ankara Hükumeti yanlılarına hoş görünmek için İngilizler tarafından 17 gün hapiste yatırıldı. Kendini Hint Hilafet Komitesinin delegesi olarak tanıtan Mustafa Sagir, İstanbul’dan Ankara’ya silah kaçıran Karakol Cemiyetine sızmayı başardı. Kara Vasıf ve Kara Kemal Beyler’in kurduğu Karakol Cemiyetinden birçok vatanseveri ifşa ederek İngilizlere tutuklattı.

Yine Osmanlı Hanedan mensuplarıyla iyi ilişkiler kurarak, 2. Abdülmecit oğlu Şehzade Ömer Faruk Efendi ile birlikte Anadolu’ya geçti. Babasının Ankara’ya geçmek istediğini şehzadeden öğrenen Sagir bu durumu İngilizlere bildirdi. Böylece ülkeden kaçtıktan sonra son halife olarak görevlendirilecek olan 2. Abdülmecit İstanbul’da göz hapsine alındı.

Ankara’da casusluk faaliyetlerine devam eden Mustafa Sagir, burada Mehmet Akif Ersoy’un içinde İstiklal Marşını yazacağı Taceddin Dergahındaki evini(Bugün Ankara Hamamönü’de bulunup müze olarak kullanıma açıktır) sık sık ziyaret etmeye başladı. Öyle ki yazışma adresini burası olarak göstermişti. Bir şairin evine gelen veya giden mektupların şüphe çekmeyeceğini zannetmişti. Oysa şair olarak tanıdığı Mehmet Akif İttihat ve Terakki’de çalışmış bir komitacıydı.

Hindistan’dan ve birçok yerden gelen-giden mektuplar başta Mehmet Akif’in dikkatini çekecekti. Mektuplar genellikle bir iki satırdan oluşuyordu. Sayfaların büyük çoğunluğu boştu.

Bu sıralarda Mustafa Sagir Anadolu’daki mücadelenin ruhu ve lideri olan adamla; Mustafa Kemal Paşa’yla bile görüştü. Bu görüşmenin ardından Paşa, Sagir’in İngiliz casusu olabileceğinden şüphelenip dikkatli bir biçimde tetkik edilmesi emretti. Bunun üzerine Sagir’in mektupları, o zaman Kimya Hocası olan Avni Refik Bey’e verildi. Mektupları inceleyen Avni Refik Bey kimyasal bir karışım ile mektuplara gizli yazılar yazıldığını tespit etti.

Sagir mektuplarında Ankara Hükumeti ve Mustafa Kemal Paşa hakkında topladığı bilgileri yazdığı ve casusluk yaptığı tespit edildi. O, Ankara’da Hintli bir Müslüman kılığında İngiliz casusuydu.

Mustafa Sagir’in ifşa olması ile başında Kılıç Ali’nin bulunduğu İstiklal Mahkemesi kuruldu. 583 numaralı karar ile Sagir ve ona yardım eden iki kişinin idamına karar verildi. Bugünkü Ankara’nın Ulus Meydanında asılarak idam edildiler.

6 Maddede Bilinmeyenleri İle İstiklal Marşı ve Mehmet Akif