Friedrich Nietzsche Kimdir? Hayatı ve Düşünceleri

Friedrich Wilhelm Nietzsche Kimdir ?

Friedrich Wilhelm Nietzsche Kimdir? Alman filozof, filolog, kültür eleştirmeni, deneme yazarı ve besteci.

1844 yılında o günkü Prusya sınırları içindeki Röcken kasabasında koyu bir Protestan ailenin oğlu olarak dünyaya gelmiştir. Babası ve dedesi din adamıdır. Nietzsche henüz beş yaşındayken babasının ölümü ile yüzleşmek zorunda kalır. Bunun üzerine aile 1849’da Naumburg’a taşınır ve Nietzsche burada kız kardeşi, büyükannesi, annesi, evlenmemiş iki halası ve hizmetçi kadın ile yaşamaya başlar.

1858 yılında Naumburg yakınlarında Protestan yatılı okulu Schulpforta’ya gönderilir. Bu yıllarda edebiyata yönelen Nietzsche ayrıca, beste yapmış ve piyano çalmıştır. Friedrich Hölderlin’in eserlerine büyük ilgi göstermiştir. 1864’te Bonn Üniversitesi’nde teoloji ve klasik filoloji okumak üzere kayıt yaptırır. 1865’de Nietzsche, Bonn Üniversitesi’ndeki hocası Friedrich Ritschl’in ardından Leipzing Üniversitesi’ne geçer. Burada Schopenhauer’un bir kitabını okur ve felsefesinden çok etkilenir, artık kendini Schopenhauerci olarak tanımlar. 1869’da kendisi gibi Schopenhauer tutkunu olan Wagner ile tanışır.

Basel Üniversitesi’nde klasik filoloji bölümünde profesör kadrosu boşalınca hocası Ritschl’ın tavsiyesi ile henüz doktorasını bitirmeden oraya atanmıştır. Bunda bir dergide yazdığı başarılı yazıların büyük etkisi olmuştur.

Çocukluğundan beri sağlık sorunları olan Nietzsche, migren krizleri ve mide rahatsızlığının yanı sıra ileri derece de miyoptur. Yaşamının son zamanlarında bir şey göremez hale gelmiştir. Gönüllü olarak katıldığı Fransa- Prusya savaşında dizanteri ve difteriye yakalanmıştır. Güç İstenci kuramının temellerini burada atan düşünür, hastalığından dolayı savaştan erken ayrılarak Basel’de ki görevine geri döner.

1979’da sağlığı iyice bozulur ve Basel Üniversitesi’nde ki görevinden ayrılmak zorunda kalır. Bundan sonra ki dönemde bir yere bağlı olmadan Fransa, İtalya ve İsviçre’de yaşamıştır. Bir gün Torino’da iken sinir krizi geçirir ve kırbaçlanan bir atın boynuna sarılarak ağlar. Kırk beş yaşından itibaren sağlık durumu kötüye giden Nietzsche bir süre Basel’de Friedmatt Ruh ve Sinir Hastalıkları Kliniğinde tedavi görür. Daha da ağırlaşınca Jena’da üniversitenin psikiyatri kliniğine yatırılır.

1890 yılında önce annesinin yanında Naumburg’da, annesinin ölümünden sonra kız kardeşinin yanında yaşamaya başlar. Artık fiziksel ve ruh sağlığı tamamen bozulmuş bir haldedir. Ölümünden birkaç yıl önce bilincini tamamen yitirmiştir ve 1900 yılında hayata veda eder.

Düşünceleri ve Yazım Tekniği

Eserlerinde benzetme, mecaz, ironi, aforizma dolu bir üslubu tercih eden Nietzsche 20.yy edebiyatını ve felsefesini derinden etkilemiştir. Ancak çok uzun bir süre gerektiği gibi anlaşılamamış ve çok sert eleştirilere ve iftiralara maruz kalmıştır. Hatta “üst insan” kavramını Nasyonel Sosyalistler sahiplenmiş ve Nietzsche ırkçı olmakla suçlanmıştır, haksız yere üstün ırkın savunucusu olduğu söylenmiştir.

Düşünceleri ile Vyaçeslav Ivanov, Andrei Beyli, Georg Brandes, William Butler Yeats, Hermann Hesse, Carl Gustav Jung, Albert Camus gibi birçok yazarın yanı sıra, müzik konusunda ki görüşlerinden Gustav Mahler, Frederick Delius, Richard Strauss etkilenmiştir. George Bernard Shaw “üst insanı” yanlış bir şekilde yorumlayıp “süpermen” olarak sahnesine taşımıştır. Kendisinin ileri ki dönemler de anlaşılabileceğini söyleyen ve Böyle Dedi Zerdüşt’te sık sık “Ben bu kulaklara uygun ağız değilim” diyen düşünürün ne kadar haklı olduğu anlaşılmıştır.

Çalışmaları ve yaşamı kaba bir tabirle üç döneme ayrılabilir. İlk dönemde Schopenhauer ve Wagner’in etkisindedir, eserlerinde romantik unsurlar hakimdir. İkinci döneminde, kendine özgün ve sert eleştiriler içeren yazılar yazmaya başlamıştır. Son döneminde ise baş eseri Böyle Dedi Zerdüşt’ü yazar. “Güç istenci, üst insan ” gibi kavramlara bu eserinde yer vermiştir.

Putların Alacakaranlığında

Eserleri                                                                                                                                                                            

Homeros ve Klasik Dilbilim (1869)

Tragedya’nın Doğuşu (1872)

David Strauss Eleştirisi (1873)

Yunanların Trajik Çağında Felsefe (1873)

Eğitmen Olarak Schopenhauer (1874)

Richard Wagner Bayreuth’da (1876)

Çağa Aykırı Düşünceler(1873-1876)

İnsanca Pek İnsanca(1878-1879)

Tan Kızıllığı Ahlaki Önyargılar Üzerine Düşünceler (1881)

Şen Bilim (1882-1887)

Böyle Dedi Zerdüşt (1883-1885)

İyinin ve Kötünün Ötesinde (1886)

Ahlakın Soykütüğü Üzerine (1887)

Dionysos Dithrambosları (1888)

Deccal (1888)

Putların Alacakaranlığı ya da Çekiçle Felsefe Yapmanın Yolları (1888)

Nietzsche Wagnere’e Karşı (1888)

Ecce Homo (1889)

Güç İstenci (1901, ölümünden sonra )

Güç ve Var Olma Üzerine Düşünceler | Varlığın Özü Nedir ?