Osmanlı Savaşa Neden Almanya’nın Yanında Girdi

Osmanlı Devletinin 1. Dünya Savaşı’na niye Almanya’nın yanında girdiğini anlamak için bu yazıyı üç başlığa böldüm. İlk olarak Osmanlı Devleti Neden İtilaf Devletlerinin yanında savaşa girmedi, ikinci olarak Almanya Osmanlı Devletini neden yanında istemiştir ve üçüncü olarak da Osmanlı Devletinin neden Almanya ile ittifak yaptığını kısaca yazdık. Siz de aşağıya yorum kısmına bu konu hakkında düşüncelerinizi yazabilirsiniz.

Osmanlı Devleti Neden İtilaf Devletlerinin Yanında Savaşa Girmedi

Osmanlı Devleti 1. Dünya Savaşı öncesinde İngiltere ve Fransa ile ittifak yapmak istemişti. Bunun sebebi çok açıktı. Devlet son yüzyılında en büyük tehdidi hep Rusya’dan almıştı. Deli Petro’dan beri meşhur sıcak denizlere inme politikası, İstanbul’a Ruslar’ın sahip olması demekti. Bu tehlikeyi son yüzyılda durduran hep İngiliz desteği olmuştu. Ama şimdi Rusya ve İngiltere aynı ittifakın parçasıydılar. Eğer Osmanlı Devleti bu ittifaka giremezse Ruslar’a karşı en büyük destekçisi olan İngiltere’nin müttefikliğini kaybedecekti. Öyle de oldu. Gerek İngiltere, gerek Fransa nezdinde ittifaka girme çabası işe yaramadı. Zaten yaramaması da normaldi. Çünkü Rusya, Almanlara karşı İngiliz-Fransız ortaklığına girmeyi, karşılığında Çanakkale ve İstanbul Boğazlarını isteyerek kabul etmişti. Eğer şimdi Osmanlıyı ittifaka alırlarsa, aslında onun toprak bütünlüğünün koruyucusu durumuna geleceklerdi ve Rusya’ya verilen vaat boşa düşecekti.

İngiltere için iki tercih vardı. Ya Balkan Savaşları ile küçük Balkan Devletlerine yenilen Osmanlı ile ya da Almanya’nın doğusundaki büyük ve güçlü devlet Rusya ile ittifak yapacaktı. Kolay bir tercihti. Rusya’yı seçti.

Almanya Osmanlı Devleti’ni Neden Yanında İstemiştir

Almanlar kendilerini dört bir yandan sarılmış hissediyorlardı. Doğuda Rusya, batısında Fransa ve İngiltere vardı. Kara Ordusu olarak Avusturya-Macaristan ile Alman ittifakı en büyük kara ordusunu oluşturuyordu. Lakin dünyanın büyük bir kısmı sömürge olarak İngiltere ve Fransa toprağıydı. Buralardan gelebilecek yardımcı kuvvetler her şeyi değiştirebilirdi. Almanların Osmanlı ile ittifak yapmalarındaki en büyük sebep daha çok cephe açılmasıydı.

Osmanlı Devleti, Balkan Devletlerine karşı koyamamıştı. Lakin ondan önce Trablusgarp’ta bir avuç Osmanlı Askeri halkı örgütleyip yerel kuvvetlerle İtalyanlara karşı savaştı. Bu savaşta İtalya yüz bin kadar askerini Kuzey Afrika’ya yığmak zorunda kalmıştı. Sonuç olarak Osmanlı savaşta yeni cepheler açabilirdi. Osmanlı Devleti; İngiliz-Fransız hakimiyetindeki Kuzey Afrika’da, Arap coğrafyasında, Hindistan’da, Rus hakimiyetindeki Kafkaslar’da isyanlar çıkartabilir, buralarda itilaf devleti askerlerini oyalayabilirdi.

İkinci olarak da Süveyş kanalındaki harekatla, İngilizler’in paranın veya kralın yolu dedikleri güzergahı kesebilmeyi başarırsa, İngiltere’nin savaş esnasında sömürgelerinden getirdiği insan, para, petrol akışına darbe vurabilirdi. Nitekim Cemal Paşa’nın başında bulunduğu böyle bir harekat yapılarak İngiltere’nin soluğu kesilmeye çalışıldı. Lakin başarısızlıkla sonuçlandı. Bu harekat bile İngiltere’nin birçok askerinin kendi anayurdunu değil de, burada yığılı durmasına sebep olmuştu ve Almanlar için yeterli olmuştu.

Son olarak da Cihad ilan edilerek itilaf devletlerinin sömürgesi durumundaki Müslüman halkların isyan ettirilebileceği düşünülüyordu. Sonuçta Yavuz Sultan Selim’den beri Osmanlı Devleti Suni İslam’ın lideri konumundaydı ve Osmanlı Sultanları kendilerini halife olarak görüyordu. Lakin bu çok da önemli olmayan sembolik bir liderlikti.

Osmanlı Neden Almanya’nın Yanında Savaşa Girdi

Osmanlı Devletinin  neden Almanya’nın yanında savaşa girdiğini incelersek ilk olarak şunu görüyoruz. Bu savaşın sonunda İngiltere-Fransa-Rusya kazanırsa, bu sömürgeci devletlerin ilk hedefi Osmanlı olacaktı. Zaten Rusların niyeti yüzyıldan beri biliniyordu. Yeni yeni kıymeti anlaşılan petrolün Orta Doğudaki varlığı ise İngiltere ve Fransa’nın dikkatini çekiyordu. Zaten savaştan sonra da bu niyetlerini açıkça söylediler. Irak İngiltere’nin, Suriye Fransa’nın hakimiyeti altına girmişti.

Bir başka sebep ise Almanların savaşı kazanacağına dair öngörüydü. Bu tarihimizde aşırı şekilde abartılmıştır. İttihatçıların, özellikle Enver Paşa’nın bir Alman hayranı olduğunu, bu yüzden Almanların mutlak zaferine inancından ötürü savaşa girdiği anlatırlar. Oysa Almanlarla olan ittifak mantıki sebeplere dayanır. İlk olarak yukarıda anlatılan itilaf devletlerinin Osmanlı topraklarında gözü olması ilk sebeptir. İkinci olarak da Almanların, hiçbir Osmanlı toprağını sömürmemesidir. Öyle ki Sanayi Devrimini geç yakalayan Almanlar güçlenene kadar, İngiltere ve Fransa birçok Osmanlı toprağını sömürge imparatorluklarına bağlamışlardı. İşte tam burada üçüncü bir sebep ortaya çıkar:

Üçüncü sebep şudur ki, Osmanlı Devletinin İngiltere-Fransa-Rusya yanında savaşa girmesinin Osmanlı’ya kazandıracağı hiçbir şey yoktur. Çünkü Osmanlı Devletinin kaybedilen toprakları zaten bu devletlerin elindedir. Oysa Almanların savaşı kazanması halinde kaybettiği toprakları geri alabilme şansı vardır.

Yine de tüm bunların üzerinde Osmanlı’nın Almanya ile ittifak yapmasındaki en önemli sebep Osmanlı Devletinin varlığını devam ettirebilmek olmuştur. 1908’de İngiltere Kralı ve Rus Çarı görüşmesi üzerine, 2. Abdülhamit’e önce meşrutiyeti ilan ettirecek, sonra onu tahtından indirecek ittihatçılar, bu savaşta İngiltere ve Rusya’nın ortak hareket etmesinin devletin sonu olduğunu düşünmüşlerdir. Ama ne bu ittifaka girebildiler ne bu ittifakı bozabildiler. Bu yüzden tek çareyi Almanlar’ın savaşı kazanması olarak gören ittihatçı hükumet, İttifak Devletleri safında savaşa dahil olmuştur.

 

Osmanlı 1. Dünya Savaşına Neden Girdi? İngiltere’nin Zor Tercihi

1917 yılında Alman İmparatorunun Osmanlı gezisini renklendirilmiş bir şekilde izlemek için tıklayın.