Osmanlı 1. Dünya Savaşına Neden ve Nasıl Girdi?

Osmanlı 1. Dünya Savaşına Neden Girdi? 

Savaşa girme kararı Merkezi Umumi kararıdır, tek başına Enver’in değildir. Devlet geleneği denen şey Enver’in tek başına karar almasına izin vermez. Merkezi Umumi’de Talat, Cemal, Enver, Rahmi, (Ziya) Gökalp gibiler vardır…
İlber Ortaylı

İngiltere’nin Zor Tercihi

Osmanlı Devletini 1. Dünya Savaşı’na başta Enver Paşa ve ittihatçı kabine hep birlikte soktular. Bazı anlamsız analizler yapılarak Osmanlı’nın Birinci Dünya Savaşı’na girmesinin sebebini Enver Paşa’nın Alman hayranlığına yorumlayanlar var. Oysa Osmanlı Devleti ilk başta İngiltere ve Fransa ile ittifak yapmak istedi. Bunun sebebi çok açıktı. Osmanlı son yüzyılında en büyük tehdidi hep Rusya’dan almıştı. Meşhur sıcak denizlere inme politikası, Osmanlı’nın başkentine, İstanbul’a Rusların sahip olması demekti. Bu tehlikeyi son yüzyılda durduran İngiliz desteği olmuştu. Ama şimdi Rusya ve İngiltere aynı ittifakın parçasıydılar. Eğer Osmanlı bu ittifaka giremezse, Ruslara karşı en büyük destekçisini kaybedecekti.

Öyle de oldu. Gerek İngiltere, gerek Fransa nezdinde ittifaka girme çabası işe yaramadı. Zaten yaramaması da normaldi. Çünkü Rusya, karşılığında boğazları isteyerek Almanlara karşı İngiliz-Fransız ortaklığına girmeyi kabul etmişti. İngiltere için iki tercih vardı. Ya Balkan Savaşlarında aczinin ayyuka çıktığı Osmanlı ile ya da Almanya’nın doğusundaki büyük devlet Rusya ile ittifak yapacaktı. Kolay bir tercihti. Rusyayı seçti.

Peki Osmanlı Devleti 1. Dünya Savaşı’na Neden Girdi?

Osmanlı Devleti 1. Dünya Savaşı’na Nasıl Girdi?

Şimdi Osmanlı Devleti için, yani Osmanlı Devletinin kaderini elinde tutanlar için iki seçenek kalıyordu. Ya Almanların yanında savaşa girecekler, yada savaşa girmeyeceklerdi. Onlar savaşa girmeyi tercih ettiler. Bu İttihat Terakki Merkezi Umumisinde hep birlikte alınan bir karardı. Ve daha çok toprak kazanma isteği, Alman hayranlığı yada duygusal başka bir sebebe dayanmıyordu. Sebebi açıktı:

Osmanlı’nın son yüzyıldır kullandığı denge politikası çökmüştü. İngiltere ile Rusya, ortak Alman tehdidine karşı birleştiler. Oysa Rusya’ya karşı, İngiltere’nin desteği Osmanlı Devletini ayakta tutuyordu. Eğer bu savaşta Almanlar yenilirse, sıra Osmanlı’ya gelecekti. Osmanlı Devletinin 1. Dünya Savaşına girmesinin en açık sebebi buydu. Eğer Almanlar yenilirse, şark meselesi çözülecek, Osmanlı paylaşılacaktı.

Oysa savaşı Almanların kazanması halinde Osmanlı’ya bir zararı olmayacaktı. Çünkü Almanlar hiçbir Müslüman toprağına sahip değillerdi. Eğer kazanırlarsa Osmanlı kaybettiği toprakları bile fazla bir çabaya gerek duymadan geri alabilirdi. O yüzden Almanların bu savaşı kazanması gerekiyordu. İttihatçı hükumet ve Enver Paşa siyasal analizini bu şekilde yaptı ve kendini savaşa girmek zorunda hissetti.

Savaşa Girdiğimizden Padişahın Bile Haberi Yoktu?

Evet, savaşa girdiğimizden padişahın bile haberi yoktu. Bu sıkça tekrarlanan bir laftır. Lakin padişah kimdir? Hadi bu soruyu soralım. Padişah kimdir? 2. Abdülhamit’ten sonra, yani 1909’dan sonra padişahlık kalmış mıdır? Bu kelamı edenler meşrutiyeti kuru bir lakırdı mı sanmaktadır.

Meşrutiyet ilan edildiğinde padişahlık sembolik bir hale geldi. İktidar erki Babıaliye taşındı. Ne Osmanlı’nın ne de padişahların eski azameti kalmadı. Padişahlar artık bugünkü İngiliz Kraliçesi gibi sembolik bir hale geldi. Artık ülkeyi meclis, daha doğrusu kabineler yönetmeye başladı.

Bu yüzden savaşa girdiğimizden padişahın bile haberi yoktu demek abesle iştigaldir. Tabi ki padişahın haberi olmayacaktır. Bir başka dedikodu da Sadrazamın da haberi yoktu meselesidir. Sadrazam Sait Halim Paşa…

Oysa Almanlarla yapılan gizli ittifak anlaşması nerede imzalanmıştır biliyor musunuz? Sait Halim Paşa’nın yalısında…

İlber Ortaylı Anlatımı İle.

Osmanlı Neden Yıkıldı? Denge Politikası Nedir?