Türkiye’de Çevre Kirliliği – Hava, Su, Toprak

Türkiye’de Çevre Kirliliği

Türkiye’de Çevre Kirliliği. Dünya daha önce hiç olmadığı kadar hızlı kirleniyor. Bunun sebebi; aşırı tüketim, nüfustaki büyük artış, doğal kaynakların hızla tüketilmesi, plansız kentleşme vs. sayılabilir. Ama doğanın anasırı erbaa denilen 4 temel unsurundan üçünü: toprak, hava ve suyu hızla kirletiyoruz. Peki bunun sonuçları ne olacak? Yakın gelecekte bizi bekleyen tehdit ne? 

1. Türkiye’de Toprak Kirliliği:

Türkiye’de çevre kirliliği sorunları içerisinde en eskiye uzananı toprak kirlenmesidir. Toprak kirlenmesi deyince akla erozyon da gelmektedir. Toprak erozyonu arazinin tabii dengesinin çeşitli sebeplerle bozularak toprağın su ve rüzgarın etkisiyle taşınmasıdır. Türkiye topraklarının %66’sının erozyonlu ve kalan %34’ünün normal durumda olduğu düşünülürse bu sorunun boyutları daha iyi anlaşılabilir.

Toprak kirlenmesinin ikinci sebebi yaşlılık ve çoraklıktır. Bu toprağın verimini düşüren bir durumdur. Ayrıca toprağı tanımadan ve gereğinden fazla yapılan gübreleme de toprak kirliliğine yol açabilir.

Endüstriyel atıkların toprağa verilmesi, özellikle sanayi yeri seçiminin yanlış yapıldığı zamanlarda ciddi kirlenmelere yol açmaktadır.

Son olarak kentleşme sürecinde toprakların yerleşim alanı olarak kullanımı da toprak kaybını ortaya çıkarır. Hızlı sanayileşme sürecinde kentleşme, turizm, demir yolu, baraj, enerji ve boru hatları, tuğla kiremit ocakları toprağı kirletmektedir.

Ayrıca son yıllarda ülkemizde görülmeye başlanan asit yağmurları da toprağı kirleten bir başka durumdur.

2. Türkiye’de Hava Kirliliği

Türkiye’de çevre kirliliğinde, hava kirliliğinin en belirgin olduğu kentlerden biri özellikle 1975’li yıllarda başkent Ankara’ydı. Bir sanayi kenti olmamasına karşın, Ankara’da hava kirliliğinin çok yoğun yaşanmasının sebebi evlerde ısıtma amaçlı yakılan soba dumanlarıydı. Tabi yoğun yapılaşmanın ve rüzgarı kesecek şekilde plansız yerleşmenin de bu kirlilikte büyük önemi vardı. Ankara’da hava kirliliği, ısıtmada doğal gazın yaygınlaşması ile son buldu.

Türkiye’de Hava Kirliliği Yaşayan Şehirler:

Türkiye’de sanayi yüzünden hava kirliliği bulunan şehirler ise İstanbul, İzmit, Adapazarı, Adana, Karabük, Kırıkkale, Murgul, Elbistan olarak sıralanabilir. Ayrıca çimento fabrikaları da hava kirliliğinde önemli bir yer tutar. Bu yüzden Eskişehir, Trabzon, Elazığ hava kirliliğinin sık sık görüldüğü yerlerdir. Bunların dışında, İzmir, Kayseri, Erzurum gibi kentlerimizde kış aylarında hava kirliliğine rastlanır.

Hava kirliliğinin bir başka nedeni de motorlu araçlardır. Motorlu araçlardan kaynaklanan hava kirliliğini önlemek için egsoz denetimlerinin yaygınlaştırılması gerekir.

3. Türkiye’de Su Kirliliği

Türkiye’de su kirliliği üç şekilde olmaktadır. Birinci olarak evlerimizde kullandığımız sular, kanalizasyonla nehirlere verilmektedir. Arıtma tesislerinin kurulması bu alanda su kirlenmesinin önüne geçebilir. İkinci olarak deniz ve akarsu civarlarında kurulan sanayi tesislerinin su kirlenmesinde en büyük faktör olduğu bilinmektedir. Bazı sanayi tesislerinde arıtma tesisi bulunmasına rağmen kirlilik artarak devam eder. Üçüncü olarak da tarımda suni gübre kullanımı, tarımsal mücadele ilaçları özellikle iç suları yoğun olarak kirletmektedir.

Nehirlerin Kirlenmesi:

Türkiye’de Meriç ve Ergene nehirleri sanayi tesislerinin atıklarıyla; Nilüfer Çayı, Bursa Organize Sanayi Bölgesi’nin atıklarıyla; Simav Çayı, Boraks Maden İşletmeleriyle; Gediz Nehri yine endüstriyel ve evsel atıklarla; Menderes Nehirleri, sanayi atıklarıyla; Porsuk Çayı, Kütahya ve Eskişehir’deki evsel ve bazı sanayi atıklarıyla kirlenmektedir. Kızılırmak özellikle Kayseri’de evsel atıklarla kirlenmekte, daha sonra kuruyan barajlara Ankara’da Kızılırmak’tan su çekilmektedir. Fırat ve Dicle ise baraj ve hidroelektrik santrallerle kirlenmektedir.

Göllerin Kirlenmesi:

Göllerin kirlenmesi açısından sorun daha büyük olup Sapanca Gölü, İzmit’in büyük sanayi kuruluşlarından; Manyas Gölü önemli bir kuş cenneti olmasına rağmen 40 civarında sanayi kuruluşu tarafından kirletilmektedir. Tuz Gölü, Konya kentsel atıkları; Van Gölü ise bazı derelere atılan atıklar yoluyla kirletilmektedir.

Denizlerin Kirlenmesi:

Türkiye’de çevre kirliliği olarak En büyük kirlenme başta Marmara Denizi olmak üzere denizlerimizde görülmektedir. Sanayi atıkları, İstanbul ve İzmit’in katı ve evsel atıkları ile civarındaki petrol ve rafineri boşaltılan atıklar Marmara Denizi’ni ölü bir deniz haline getirmek üzeredir. Kirlilik açısından büyük bir problem yaşanmamasının şu ana kadar sebebi alttan ve üstten çift yönlü akıntıdır.

Kirlenme açısından tehlikeli bölgelerden birisi de İzmir Körfezi’dir. Bu bölgemiz de İzmir’in evsel atıkları ve sanayi atıkları yüzünden ciddi oranda kirlenmiştir.

Akdeniz’de de kirlenme gözükmektedir. Özellikle İskenderun Körfezi’nin yoğun kirlenmeye maruz kaldığı bilinmektedir.

Su kirliliğinin bir boyutu su ürünlerinin yok olmasıdır. Suların gerek sanayi ve atıklar sonucu kirlenmesi, gerekse yanlış avlanma ve benzeri sebeplerle Türkiye su ürünleri konusunda kayıplara uğramıştır. Su pek çok canlı için hayati öneme sahiptir. Sularda ortaya çıkan kirlenme, insan sağlığına zararlı mikropları barındırması dolayısıyla pek çok hastalığın kaynağıdır. Tifo, kolera gibi hastalıklar sularla taşınmakta ve insan sağlığını tehdit etmektedir. Suların kimyasal ve radyoaktif atıklarla kirlenmesi canlılarda kanserojen etki yapmaktadır.

Özetle Türkiye’de Çevre Kirliliği büyük bir sorun.

Küresel Isınma (İklim Değişikliği) Nedir? Türkiye’deki Etkileri

Doğanın En Büyük Katili: İnsan

Doğayı Korumak Zorundayız! Doğaya Neden Çöp Atarız?